ΑΙΑΣ του Σοφοκλή, σε Μετάφραση Δ. Μαρωνίτη και Σκηνοθεσία Βαγγέλη
Θεοδωρόπουλου, στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου
Μια από τις φορτισμένες πολιτικά τραγωδίες της ελληνικής γραμματείας, και η
αρχαιότερη από τις σωζόμενες του Σοφοκλή, διατηρεί ζωντανό τον ομηρικό
απόηχο πάνω σε έναν προβληματισμό: Πώς το πολεμικό-ηρωικό ιδεώδες δεν
κάμπτεται από τον πολιτικό συμβιβασμό. Ουσιαστικά τίθεται ένας
προβληματισμός για το τέλος της ηρωϊκής εποχής και την αρχή της πολιτικής.
Ο μύθος του Αίαντα εκτυλίσσεται στην Τροία, έπειτα από τον θάνατο του
Αχιλλέα. Ως ο δυνατότερος πολεμιστής, αξιώνει ν’ αποκτήσει τα όπλα του
θανόντα. Όταν αυτά αποδίδονται δόλια στον Οδυσσέα, ο Αίας νιώθει
ατιμασμένος∙ και δίχως το τεκμήριο του ηρωικού μεγαλείου, αυτοκτονεί. «Τον
χθεσινό ήρωα δεν τον χρειάζεται η νέα εποχή, πρέπει να τον ακυρώσει»,
παρατηρεί ο ίδιος ο Σκηνοθέτης ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος.
Παράλληλα με το έργο του αυτό, προϊκονομεί ο συγγραφέας τον μύθο της
Αντιγόνης , ενώ μια εξαιρετική, απρόσμενα μοντέρνα, ήτοι κλασσική ιδέα για
τον «μοναχικά ωραίο ήρωα» που τελικά επιτελεί ύβρη, αποτελεί το έργο του
Ευρυπίδη «Ηρακλής Μαινόμενος».
Ο Θεοδωρόπουλος κατάφερε μέσα από μια υποδόρια αναγωγή του μύθου στους
ήρωες του 1821 (έχοντας στο νου του τον Οδυσσέα Ανδρούτσο και την ανάλογη
τύχη του), αλλά ακόμα και μια ανάμνηση της μοίρας και της στάσης του Αρη
Βελουχιώτη, να μας φέρει κοντά με τον μύθο του Αίαντα και να δώσει σκηνική
υπόσταση σ’ αυτήν του την αντίληψη. Πράγματι το μετάφερε σε μας ως ένα
λαϊκό μοιρολόι για τον χαμένο ήρωα (ή τους χαμένους ήρωες όλων των εποχών),
με την παρουσία ενός ραψωδού που βγαίνει μέσα από το χορό, με τη ζωντανή
μουσική του Νίκου Κηπουργού τα κοστούμια της Ελένης Μανωλοπούλου που
παρέπεμπαν αόριστα στο 1821 ή το 1940, σε ένα σκηνικό περιπλανώμενης
μπάντας.
Ηταν μια συγκινητική και ήπια προσέγγιση που ταίριαζε με το ύφος και το
ήθος του σκηνοθέτη.
Νίκος Κουρής σχεδόν σπαρακτικός στον Αίαντα και ένας εξαιρετικός Γιάννος
Περλέγκας στον Τεύκρο, ίσως από τις καλύτερες ερμηνευτικές του παρουσίες. Η
Μαρία Πρωτόπαπα ωραία και αξιοπρεπής Τέκμησσα χωρίς όμως τον όγκο μιας
τραγωδού.
Ολγα Μοσχοχωρίτου