ΔΗΠΕΘΕ ΥΠΟ ΑΣΦΥΞΙΑ
Είναι γνωστό σε όλους ότι εδώ και πολλά χρόνια τα ΔΗΠΕΘΕ (Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα) φυτοζωούν όχι από έλλειψη καλλιτεχνών που επιθυμούν να εργαστούν και να δημιουργήσουν στην περιφέρεια, ούτε ελλείψει ενδιαφέροντος του κοινού. Φυτοζωούν λόγω έλλειψης κρατικής στήριξης και επιχορήγησης. Εν μέσω λοιπόν της γενικής κρατικής υποχρηματοδότησης , προσπαθούν να επιβιώσουν αυτά τα Δημοτικά Θέατρα μόνο με την στήριξη των Δήμων και το εισιτήριο των δημοτών.
Φέτος κατά την περίοδο των γιορτών, βρέθηκα στην Πάτρα και την Καλαμάτα , όπου και παρακολούθησα τρείς θεατρικές παραγωγές.
Στο ΔΗ.ΠΕΘΕ Πάτρας παρακολούθησα στην Κεντρική του Σκηνή (Θέατρο Μπάρρυ – μία πολύ όμορφη και ατμοσφαιρική σκηνή στις παλιές σταφιδαποθήκες του Μπάρρυ), το έργο του Ευγένιου Ο’ Νηλ Ταξίδι μεγάλης μέρας μέσα στη νύχτα, σε σκηνοθεσία Γιώργου Ζαμπουλάκη.
Ένα έργο από τον πατέρα του αμερικάνικου θεάτρου, γραμμένο το 1912 και για το οποίο ο συγγραφέας ζήτησε να παιχτεί 25 χρόνια μετά τον θάνατό του, επειδή προφανώς επρόκειτο για ένα πλήρως αυτοβιογραφικό κείμενο. Ο συγγραφέας σ’ αυτό το έργο αποκαλύπτει την οικογενειακή του ζωή, το δράμα της ενηλικίωσής του εν μέσω μιας άκρως προβληματικής οικογένειας που όμως επέμενε να κρατά τα προσχήματα μιας μεσοαστικής αμερικανικής τάξης.
Γι αυτό το έργο κέρδισε το 1957, ήτοι μετά το θάνατό του (πέθανε το 1953), το 4ο του βραβείο Πούλιτζερ.
Η οικογενειακή του ιστορία είχε πράγματι πολλά στοιχεία δράματος . Η μητέρα του έκανε χρήση ναρκωτικών ουσιών. Ο πατέρας του, ηθοποιός αλλά τσιγγούνης τόσο στα χρήματα όσο και τα συναισθήματα, νοιαζόταν μόνο για το χρήμα και όχι για τις ουσιαστικές συνθήκες ανάπτυξης και τη ζωή των δύο γιων του. Ο πρωτότοκος γιος, αυτοκαταστροφικός χαρακτήρας, έβρισκε παρηγοριά στο ποτό και τις πόρνες, πάθη στα οποία ώθησε και τον αδερφό του.
Σ’ αυτό το έργο – εξομολόγηση, παρακολουθούμε το χρονικό της καταβύθισης των ηρώων στα σκοτάδια τους, σε μια διαδικασία πένθους και απώλειας αλλά και ελπίδας να ξεφύγουν από τα πάθη τους και να ξαναβρεθούν μεταξύ τους.
Παρακολουθούμε μια καλοκαιρινή μέρα στο εξοχικό σπίτι της οικογένειας Ταϊρόν με όλη την οικογένεια παρούσα… Καθώς η μέρα προχωρά και πέφτει το σκοτάδι, οι χαρακτήρες ξεγυμνώνονται , επακολουθεί ένας κύκλος κατηγοριών, ενοχών αλλά και νοσταλγίας. Μία απέλπιδα προσπάθεια να βγουν στην επιφάνεια. Μία αίσθηση πνιγμού τους ακολουθεί…
Φυσικά κεντρικό ρόλο παίζει η …μητέρα. Όλα τα πρόσωπα μοιάζουν να την αναζητούν, πρόκειται για μια μητέρα απούσα για τους άλλους, ίσως όμως η μόνη παρούσα για τον εαυτόν της.
Χρύσανθο Χριστοδούλου, ακολουθούσε το λόγο, ο οποίος πλέον ακουγόταν σα να γδέρνει τα σώματα και αυτό το ηχητικό περιβάλλον θεωρώ πως αποτελούσε και τη βασική σκηνοθετική άποψη του Γιώργου Ζαμπουλάκη . Βοηθητική σ’ αυτό και η συμβολή του Νίκου Σωτηρόπουλου στο σχεδιασμό των ατμοσφαιρικών φωτισμών.
.
Οι πρωταγωνιστές του έργου λοιπόν μιλούν και τα λόγια τους γδέρνουν το κορμί το δικό τους και των άλλων, ξύνοντας πληγές, σα να θέλουν να απαλλαγούν από κάτι άρρωστο που τους μολύνει. Ολος ο θίασος επιτελεί αυτόν ακριβώς το στόχο (Βασίλης Κόκκαλης – Τζέιμς Τάιρον, Βαγγέλης Παπαγιαννόπουλος – Τζέιμς Ταϊρόν Τζούνιορ, Δημήτρης Καρακούσης – Έντμοντ Ταϊρόν, Γεωργία Μυλωνά – Καθλίν)
Η Θεοδώρα Σιάρκου είναι η απούσα μητέρα. Η αισθαντική , οπιομανής Μαίρη Καβάν Ταϊρόν. Η καλή ηθοποιός, επιβλητική στη σκηνή , προσπαθεί να επιβάλλει την παρουσία – απουσία της, στην οικογένειά της, χωρίς ρωγμές, την ιδια στιγμή που το σώμα της και οι επιθυμίες της την προδίδουν.
Μια συνολικά αξιόλογη παράσταση.
Υ.Γ1.- Το ΔΗΠΕΘΕ της Πάτρας παραμένει, για ανεξήγητους λόγους ακέφαλο από καλλιτεχνικό διευθυντή μετά την παραίτηση του Γιάννη Καλατζόπουλου.
Είμαι σε θέση να γνωρίζω το ενδιαφέρον που έχουν εκδηλώσει για τη θέση από πολλούς άξιους καλλιτέχνες, σκηνοθέτες και επιστήμονες του θεάτρου.
Τί, ή ποιος κρατά τα γκέμια και εμποδίζει το ΔΗΠΕΘΕ της Πάτρας με την τόση ιστορία να λάμψει;.
Υ.Γ2.- Το Μακρύ ταξίδι της μέρας μέσα στη νύχτα (πρωτότυπος τίτλος Long Day’s Journey into Night) μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο σε σκηνοθεσία Σίντνεϊ Λιουμέτ, το σενάριο της ταινίας είναι αυτούσιο το αυθεντικό κείμενο του έργου. Πρωταγωνιστούν οι Κάθριν Χέπμπορν, Ραλφ Ρίτσαρντσον, Τζέισον Ρόμπαρντς και Ντιν Στόκγουελ.
Περιγραφή:
O απολογισμός ζωής μιας γυναίκας που βλέπει γύρω της τον κόσμο να διαλύεται, η προσωπική εμπλοκή στη συλλογική μνήμη, μια ποιητική εκδοχή της δυστυχίας που γεννά η σύγχρονη πραγματικότητα.
Oυπαινικτικός και αμφίσημος λόγος της Λούλας Αναγνωστάκη
η απόμακρη, ουτοπική και ειρωνική ηρωίδα της Αναγνωστάκη ατενίζει από ψηλά τη δική της προσωπική ιστορία και την Ιστορία στο μεταίχμιο των δύο αιώνων. Σ’ ένα μεταδραματικό πεδίο μέσα από το αντιθετικό ζεύγος του νεκρού κομμουνιστή συζύγου και του φυλακισμένου στον Κορυδαλλό γιου για συμμετοχή σε κύκλωμα μαστροπείας, μιλάει με μαύρο χιούμορ και μια ανάμνηση μπεκετικής Γουίνι, για τις «ωραίες. Και λίγο επικίνδυνες» ημέρες.
Η ηρωίδα αυτοπαρουσιάζεται με μαύρο χιούμορ, σαρκάζει την κοινωνία και τις ιδεολογίες που κατέρρευσαν, επιχειρώντας τη δική της προσωπική επανάσταση από μια ταράτσα στον Κορυδαλλό με θέα τους τοίχους της φυλακής. Μια εξομολόγηση ποταμός, γεμάτη μνήμη, όνειρο και τραύμα.
Παράσταση | ΤΡΟΜΑΡΑΣ
Παράσταση
Μέγαρο Χορού Καλαμάτας – Κεντρική Σκηνή
Περιγραφή :
ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ
«ΤΡΟΜΑΡΑΣ»
Του Γ. Βυζυηνού, ένα έργο για όλη την οικογένεια.
Η Παιδική Σκηνή του Δημοτικού Περιφερειακού Θεάτρου Καλαμάτας παρουσιάζει για τη χειμερινή περίοδο 2025-2026, το αριστούργημα του Γ.Βιζυηνού “Τρομάρας” .
Το έργο είναι γραμμένο το 1884 και θεωρείται από τους ειδικούς ως το πρώτο διήγημα για παιδιά στην ιστορία της σύγχρονης πεζογραφίας.
Η νέα θεατρική παραγωγή του Δη.Πε.Θε Καλαμάτας ζωντανεύει στην σκηνή το διαχρονικό αριστούργημα του Βιζυηνού με ευαισθησία, χιούμορ και βαθιά ανθρωπιά. Η παράσταση αφηγείται την ιστορία του μικρού Θανάση, που μέσα από τυχαία γεγονότα και παρεξηγήσεις ξεπερνά τις φοβίες του και μαθαίνει τι σημαίνει αληθινό θάρρος. Σκιαγραφεί με μαεστρία την ψυχή, τα όνειρα, τις φοβίες αλλά και τη δύναμη που κρύβει η αδυναμία του ήρωα. Η σκηνοθετική προσέγγιση αναδεικνύει τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας συνδυάζοντας στοιχεία αφήγησης, θεάτρου και μουσικής.
Μέσα από μια λιτή αλλά δυναμική αισθητική, η παράσταση προσκαλεί το κοινό σε ένα ταξίδι γέλιου, συγκίνησης και στοχασμού.
Ο ήρωας μας είναι ένα παιδί που γίνεται συχνά αντικείμενο χλευασμού από τους άλλους, επειδή φοβάται εύκολα και δείχνει αδύναμος. Όλοι τον πειράζουν, τον κοροϊδεύουν και τον απορρίπτουν, χωρίς να προσπαθούν να κατανοήσουν τα συναισθήματα του. Αυτό το στοιχείο του έργου θυμίζει έντονα το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού, παρότι το έργο γράφτηκε τον 19ο αιώνα, όπου κάποιοι κοροϊδεύουν ή πληγώνουν άλλους ανθρώπους επειδή είναι διαφορετικοί ή πιο ευαίσθητοι.
Ο Βιζυηνός, με τρυφερότητα και σοφία, μας δείχνει πως ο φόβος δεν είναι αδυναμία αλλά μέρος της ανθρώπινης φύσης και πως η κατανόηση και η αποδοχή είναι κάτι που πρέπει να καλλιεργούμε.
Έτσι το έργο μετατρέπεται σε μάθημα ενσυναίσθησης και σεβασμού, ενάντια σε κάθε μορφή κοροϊδίας ή αποκλεισμού.
Ένα έργο για παιδιά και νέους … όλων των ηλικιών., στο Μέγαρο Χορού Καλαμάτας – Κεντρική Σκηνή.
Συντελεστές
Διασκευή, σκηνοθεσία, φωτισμοί: Θωμάς Γκαγκάς
Σκηνικά – Κοστούμια: Τότα Πρίτσα
Μουσική σύνθεση: Φίλιππος Σαραντόπουλος
Κίνηση – χορογραφία: Βάσια Αναγνωστοπούλου
Ηθοποιοί:
Κωνσταντίνος Αδαμόπουλος, Γιάννης Κοτσαρίνης, Γιώτα Μηλίτση, Άρης Τσαμπαλίκας.
Το έργο ανέβηκε σε ρέουσα μετάφραση Χριστόφορου Βογιατζή που συνοδεία ενός οξύ ήχου, σχεδιασμένου από τον
Οι πρωταγωνιστές του έργου λοιπόν μιλούν και τα λόγια τους γδέρνουν το κορμί το δικό τους και των άλλων, ξύνοντας πληγές, σα να θέλουν να απαλλαγούν από κάτι άρρωστο που τους μολύνει. Ολος ο θίασος επιτελεί αυτόν ακριβώς το στόχο (Βασίλης Κόκκαλης – Τζέιμς Τάιρον, Βαγγέλης Παπαγιαννόπουλος – Τζέιμς Ταϊρόν Τζούνιορ, Δημήτρης Καρακούσης – Έντμοντ Ταϊρόν, Γεωργία Μυλωνά – Καθλίν). Η Θεοδώρα Σιάρκου είναι η απούσα μητέρα. Η αισθαντική , οπιομανής Μαίρη Καβάν Ταϊρόν. Η καλή ηθοποιός, επιβλητική στη σκηνή , προσπαθεί να επιβάλλει την παρουσία – απουσία της, στην οικογένειά της, χωρίς ρωγμές, την ιδια στιγμή που το σώμα της και οι επιθυμίες της την προδίδουν.
Μια συνολικά αξιόλογη παράσταση. Υ.Γ1.- Το ΔΗΠΕΘΕ της Πάτρας παραμένει, για ανεξήγητους λόγους ακέφαλο από καλλιτεχνικό διευθυντή μετά την παραίτηση του Γιάννη Καλατζόπουλου. Είμαι σε θέση να γνωρίζω το ενδιαφέρον που έχουν εκδηλώσει για τη θέση από πολλούς άξιους καλλιτέχνες, σκηνοθέτες και επιστήμονες του θεάτρου. Τί, ή ποιος κρατά τα γκέμια και εμποδίζει το ΔΗΠΕΘΕ της Πάτρας με την τόση ιστορία να λάμψει;. Υ.Γ2.- Το Μακρύ ταξίδι της μέρας μέσα στη νύχτα (πρωτότυπος τίτλος Long Day’s Journey into Night) μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο σε σκηνοθεσία Σίντνεϊ Λιουμέτ, το σενάριο της ταινίας είναι αυτούσιο το αυθεντικό κείμενο του έργου. Πρωταγωνιστούν οι Κάθριν Χέπμπορν, Ραλφ Ρίτσαρντσον, Τζέισον Ρόμπαρντς και Ντιν Στόκγουελ. ΜΟΝΟΝ ΔΥΟ ΛΟΓΟΙ Έτσι τιτλοφορείται η παράσταση του ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας που δίδεται στο Μέγαρο Χορού Καλαμάτας, (ένα πλούσιο κτιριο με σκηνή και παρασκήνια με πολλές δυνατοτητες) και περιλαμβάνει τον «Επικήδειο» του Ιάκωβου Καμπανέλλη (1992) και το «Ο ουρανός κατακόκκινος» (1998) της Λούλας Αναγνωστάκη. Κατ αρχάς δεν βρήκα κάποια εσωτερική λογική στο συνδυασμό δύο εξαιρετικών αλλά διαφορετικών μονοπράκτων, εκτός του γεγονότος ότι έχουν γραφεί από δυο κορυφαίους θεατρικούς συγγραφείς της χώρας μας. Και φυσικά αυτό που επίσης τους συνδέει είναι ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος αλλά κυρίως ο μεταπολεμικός κόσμος της νεότητας και ωριμότητάς τους που και οι δύο γνωρίζουν και αφουγκράζονται βαθιά. Και σ’ αυτό έχει δίκιο ο σκηνοθέτης της παράστασης Μάνος Καρατζογιάνης που σημειώνει στο πρόγραμμα της παράστασης « Θεματική των έργων τους η μοναξιά, η ενοχή, τα τραύματα και τα αδιέξοδα του Έλληνα των μεταπολεμικών χρόνων, το νέο αστικό τοπίο, οι εθνικές και προσωπικές μας διαψεύσεις. Αν η πνευματική καταγωγή του Καμπανέλλη, όπως την ορίζει ο ίδιος σε συνέντευξή του είναι το στρατόπεδο, εννοώντας το Μαουτχάουζεν, η πνευματική αφετηρία της Αναγνωστάκη είναι σίγουρα ο εμφύλιος, μια και υπάρχει ως ιστορική αναφορά σχεδόν στο σύνολο της δραματουργίας της». Από κεί και πέρα βέβαια, «ο καθείς και τα όπλα του». Ο Φίλιππος Σοφιανός, καλλιτεχνικός Διευθυντής του ΔΗΠΕΘΕ, ερμηνεύει τον «συγγραφέα» στον «Επικήδειο». Ο «Επικήδειος» (1992) είναι ένα σαρκαστικό μονόπρακτο του Ιάκωβου Καμπανέλλη το οποίο θυμίζει οικεία κακά και κλείνει το μάτι στο ίδιο του το συνάφι και το οποίο πρωτοπαρουσιάστηκε το 1992 στο θέατρο «Στοά» από τον Θανάση Παπαγεωργίου. Αποτελεί μέρος της τριλογίας μονολόγων «Τρεις σε Μοναξιά». Το έργο πραγματεύεται τη μεταθανάτια δόξα, τον φόβο του θανάτου και την υστεροφημία, μέσω ενός συγγραφέα που ζηλεύει τη μεγαλοπρέπεια της κηδείας ενός συναδέλφου του. Έως εκεί φτάνει το μονόπρακτο και δεν νομίζω ότι ο συγγραφέας ήθελε κάτι παραπάνω. Ο Φίλιππος Σοφιανός προσπάθησε να δείξει τον γηραλαίο ναρκισσισμό του συγγραφέα, γεγονός που είχε όντως μια κάποια επιτυχία. Το επόμενο όμως μονόπρακτο, «Ο ουρανός κατακόκκινος» είναι ένα σπαρακτικό κείμενο της Λούλας Αναγνωστάκη. Ενα έργο γραμμένο τη δεκαετία του ΄90 (1998), μετά την πτωση του τείχους και την κατάρρευση των τότε «σοσιαλιστικών» χωρών. Πρωταγωνιστεί σιωπηλά η χαμένη επανάσταση μιας γενιάς που ονειρεύτηκε έναν καλύτερο κόσμο και πάλεψε για την κοινωνικοπολιτική πραγματική επανάσταση. Μην ξεχνάμε πως η Αναγνωστάκη είναι αδερφή του ποιητή Μανώλη Αναγνωστάκη που πέρασε τα νιάτα του στις φυλακές και τις εξορίες. Ρέκβιεμ λοιπόν για τους επαναστάτες, για έναν όμορφο κομμουνιστή, το Χριστάκη, που ο απόγονός του όχι μόνο δεν του έμοιασε στην εύμορφη εμφάνιση, αλλά κατέληξε φυλακισμένος και μπλεγμένος σε trafficking. Μια γενιά που ήρθε τελικά αντιμέτωπη με τη φθορά, την ήττα, τη μοναξιά. Γιατί σε ποια ζωή να ζήσεις έτσι που κατάντησε γκρίζα, προετοιμασμένος καθώς ήσουν και ετοιμοπόλεμος για τη δόξα και τη νίκη; Ο υπαινικτικός και αμφίσημος λόγος της Αναγνωστάκη , μοιάζει σαν απολογισμός της ζωής της δικιάς της και της γενιάς της. Η αλκοολική, καθηγήτρια Γαλλικής Σοφία Αποστόλου, αναλαμβάνει να κάνει το δικό της 1917, τη δική της προσωπική επανάσταση, πέρα από τον καθολικό καθωσπρεπισμό και τη μικροαστική ηθική. Αγναντεύοντας από την ταράτσα του μικρού δώματος που αγόρασε, το δειλινό, τον ουρανό κατακόκκινο, απέναντι από τις φυλακές Κορυδαλλού. Εκεί που εκτείει την ποινή του ο άχαρος αλλά πραγματικός της γιός. Ειρωνική, ποιητική και έμπλεη ενός δικού της πάθους , γίνεται η δική της εκδοχή του πένθους και της γκρίζας σύγχρονης ζωής, την οποία όμως έχεις την επιλογή του πώς θα την αντιμετωπίσεις. Με αξιοπρέπεια και περηφάνεια , μας λέει η Σοφία Αποστόλου η αλκοολική καθηγήτρια Γαλλικών.
Η Ελένη Γερασιμίδου είναι καλή ηθοποιός με μεγάλη εμπειρία. Διαθέτει τη δική της σαρκαστική μελαγχολική ερμηνεία ακόμα και στις κωμωδίες που έχει λάβει μέρος. Όμως παραπέμπει σε λαϊκή φιγούρα . Στη γυναίκα της διπλανής πόρτας, στην κλασσική μανούλα. Και όχι, δεν είναι σε καμμία περίπτωση η μεσοαστή Σοφία Αποστόλου , προσωπικότητα με ρωγμές αλλά μια δική της απρόσμενη εσωτερική δύναμη.Το δικό της μαύρο χιούμορ δεν έχει σχέση με το ζωογόνο λαϊκό γέλιο και την κοροϊδευτική στάση μιας λαϊκής μαχόμενης γυναίκας απέναντι στην κοινωνία και την κατάρρευση των ιδεολογιών. Η Σοφία Αποστόλου είναι μια ποιητική μορφή , όχι μια καπάτσα γυναίκα. Νομίζω πως ούτε η ίδια η Ελένη Γερασιμίδου «κατανοεί» την ηρωίδα της. Ίσως το μέσα της να απωθεί και τη στάση ζωής της και την ιδεολογία της. Και η υψωμένη γροθιά του τέλους (είχαν αφαιρεθεί από το κείμενο πολλά κομμάτια του για λόγους που δεν γνωρίζω) καταδείκνυε μια ρεαλιστική κοινωνική επανάσταση που ίσως και να επίκειται (κατά την ερμηνεία), παρά την εσωτερική επανάσταση της Σοφίας Αποστόλου. Το ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας συμπληρώνει το χειμερινό του πρόγραμμα με μία πολύ όμορφη παιδική παράσταση. Πρόκειται για τη θεατρική μεταφορά από τον Θωμά Γκαγγά που έκανε και την σκηνοθεσία ,του έργου «ΤΡΟΜΑΡΑΣ» του Γ. Βυζυηνού. Το έργο γράφτηκε το 1884 και θεωρείται ως το πρώτο ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο ειδικά για παιδιά. Μια ιστορία εναντίον του εκφοβισμού ενός παιδιού λόγω των ιδιαιτεροτήτων του, από τους συνομηλίκους του. ΄Εγκαιρα, πριν 142 χρόνια, πρωτοποριακά με χιούμορ και τρυφεράδα, το έργο μιλάει γι αυτό που σήμερα ονομάζουμε bullying και πώς κανείς το αντιμετωπίζει. Ποιό είναι το πραγματικό θάρρος και πώς εκφράζεται. Ο Βιζυηνός σοφά καταδεικνύει σε όλους μας πως ο φόβος δεν είναι αδυναμία αλλά μέρος της ανθρώπινης φύσης , ενώ το θάρρος σφυριλατείται. . Η παράσταση σκηνοθετημένη σαν παραμύθι, με ερμηνείες σαν όνειρο, όμορφα χρώματα, χιούμορ και έξυπνα ευρήματα, από τα κοστούμια έως τα σκηνικά (ωραία ιδέα οι ντυμένες κούκλες που παρίσταναν πολύ ζωντανά τους συμμετέχοντες στο έργο), καθηλώνει όχι μόνο τους μικρούς θεατρές αλλά και τους συνοδούς τους. Εξαιρετικές ερμηνείες από τους ηθοποιούς
Κωνσταντίνο Αδαμόπουλο, Γιάννη Κοτσαρίνη (εύστοχος όπως πάντα ο έμπειρος Κοτσαρίνης ) Γιώτα Μηλίτση (αέρινη σα νεραϊδούλα), Άρη Τσαμπαλίκα.
Συντελεστές Διασκευή, σκηνοθεσία, φωτισμοί: Θωμάς Γκαγκάς
Σκηνικά – Κοστούμια: Τότα Πρίτσα
Μουσική σύνθεση: Φίλιππος Σαραντόπουλος
Κίνηση – χορογραφία: Βάσια Αναγνωστοπούλου