«ΔΙΑΒΟΛΙΑΔΑ» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ σε Μετάφραση – Δραματουργική
επεξεργασία Ελσας Ανδριανού και Σκηνοθεσία Ελεάνας Τσίχλη, στο BIOS από την
θεατρική ομάδα Ubuntu
Φέτος το ελληνικό κοινό γνώρισε μέσω της θεατρικής σκηνής, τον Μιχαήλ
Μπουλγκάκοφ, τον πρωτοπόρο Ρώσο συγγραφέα των πρώτων χρόνων της
μετεπαναστατικής Ρωσίας, ο οποίος λογοκρίθηκε από το σταλινικό καθεστώς και
το έργο του έπεσε στην αφάνεια. Ο Μπουλγκάκοφ πρωταγωνιστεί στα «Γράμματα
αγάπης στον Στάλιν» (Studio Μαυρομιχάλη) και η «Διαβολιάδα» του έπεσε στα
παιγνιδιάρικα χέρια της ομάδας Ubuntu, που διασκεύασε για τη σκηνή, τη
λογοτεχνική σάτιρα της απόλυτης γραφειοκρατίας μιας κωμικοτραγικής
κοινωνικής κατάστασης που βυθίζεται στο χάος.
Πρόκειται για μια καφκικού τύπου αναπαράσταση που ακολουθεί τη ρώσικη
παράδοση πολιτικής σάτιρας και παραπέμπει στον Γκόγκολ και τον
Ντοστογιέφκυ. Μια ρώσικη εκδοχή του σουρεαλισμού, που όμως μιλάει για την
ανθρώπινη κατάσταση όπως διαμορφώνεται σε συνθήκες απόλυτου ολοκληρωτισμού,
φόβου και συστημικής ενσωμάτωσης.
Ο κεντρικός ήρωας, ο Κοροτκόφ (που στα ρώσικα σημαίνει μικρούλης), πιστεύει
πως ο ίδιος θα διασωθεί μέσα σε ένα σύστημα που λειτουργεί ως μυλόπετρα που
αλέθει τα πάντα.
Αυτό το «έπος του μέσου ανθρώπου» που υφίσταται τα πάντα, ως «διαβολική
συμπαιγνία» σε βάρος του, αρνούμενος να δει τη συλλογική εικόνα και την
προσωπική του στάση, εμπεριέχει και «Φαουστικά στοιχεία», ενώ οι «Καυκικές
του αποχρώσεις» αναγνωρίζονται στους παραμορφωτικούς καθρέφτες, στα ασανσέρ
που ανεβοκατεβαίνουν, συνωνυμίες, διπλά πρόσωπα, χαμένες ταυτότητες, ακόμα
και αντιστροφή των σημείων του ορίζοντα.
Η σκηνοθέτης δόμησε την παράσταση ως μία μεγάλη αφήγηση των παθημάτων του
Κοροτκόφ, σε ένα ευφυές χάρτινο σκηνικό (σκηνικά-κοστούμια Τίνας Τζόκα), με
τους ηθοποιούς να αναπαραστούν σκηνές από τα αφηγούμενα, στηριγμένοι στον
απόλυτο αυτοσχεδιασμό.
Στη μέση της παράστασης εισβάλλει και μία ορχήστρα που ερμηνεύει το «Μάνα
μου Ελλάς» του Ξαρχάκου, σε μια προσπάθεια προφανώς να συνδέσει την
κατάσταση στην μετεπαναστατική Ρωσία του 1921 με το ελληνικό σήμερα. Βέβαια
και μόνο η ατάκα του έργου «λεφτά δεν υπάρχουν» αρκεί για τους κατάλληλους
συνειρμούς, επομένως η παρένθεση δεν πρόσθεσε κάτι δραματουργικά και μάλλον
λειτούργησε παράταιρα. Κατά τα άλλα πρόκειται για μια δυναμική παράσταση
και το ξέφρενο κέφι των ηθοποιών περνάει στην πλατεία.
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ