« Η ΦΟΝΙΣΣΑ» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, σε Σκηνοθεσία Στάθη Λιβαθινού,
στο θέατρο της οδού Κεφαλληνίας
Πέρυσι, μέρες του Πάσχα, γυρίζοντας από την Πάτρα στην Αθήνα άκουγα στο
Δεύτερο Πρόγραμμα της ΕΡΑ2 μια σπαραχτική φωνή να διαβάζει τη
«Φραγκογιαννού». Σταδιακά διαπίστωσα έκπληκτη, ότι η φωνή δεν ήταν άλλη από
εκείνη της Κατίνας Παξινού και είχα τη σπάνια τύχη να παρακολουθώ μια
εκπομπή από το αρχείο του κρατικού ραδιοφώνου.
Τη «Φόνισσα», αυτή την ακριβή νουβέλα του μεγάλου λογοτέχνη, την είχα δει
να παριστάνεται δραματικά πριν από 12 χρόνια σκηνοθετημένη από τον Σωτήρη
Χατζάκη. Η Λυδία Κονιόρδου ερμήνευε τη «Χαδούλα» ή Φράγκισσα τη λεγόμενη
και «Φραγκογιαννού», σε μια παράσταση που ο σκηνοθέτης της στόχευε στη
μύηση στα παλιά και παραδομένα, στις επιμνημόσυνες τελετές που οι ρίζες
τους χάνονταν στα χρόνια του «κοινοτισμού» και της αγροτικής οικονομίας.
Στην παράσταση όμως του Λιβαθινού δεν υπάρχει αυτή η προσέγγιση. Ο τρόπος
που μας έφερε το παλιό κείμενο του Παπαδιαμάντη στη σκηνή είναι σημερινός,
σύγχρονος είναι μια ανάγνωση της γενιάς του internet.
Ετσι μια ομάδα νέων μας διαβάζει την ιστορία, απευθύνεται σε μας τους
θεατές, σχολιάζει και μας μεταφέρει πληροφορίες. Εν τω μεταξύ μέσα σε μια
τάφρο, η «Φραγκογιαννού» – Μπέττυ Αρβανίτη (στην καλύτερη στιγμή της ως
ερμηνεύτριας) , αυστηρή, έχοντας πετρώσει μέσα της όλους τους πόνους της
γέννας και του θανάτου, σχεδιάζει τα «μικρά της φονικά» στο όριο της
«τρέλας» ή της βαθιάς επίγνωσης, σαν να έχει περάσει στο χώρο της ύβρεως με
τον τον φόβο και τον έλεο.
Εξαιρετική η σκηνοθετική άποψη που είδε αυτό το κείμενο ως «εν δυνάμει»
αναπαραστούμενο, χωρίς φολκλορισμό, ή ηθογράφιση, σαν ένα κείμενο που
εμπεριέχει όλη την υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου, παλιότερου και σημερινού.
Φυσικά στην επιτυχία του εγχειρήματος συνέβαλαν τόσο η διασκευή του
κειμένου από τον Στρατή Πασχάλη, το αφαιρετικό σκηνικό της Ελένης
Μανωλοπούλου (πατιναρισμένες στους τοίχους και στο πάτωμα μικρές
φωτογραφίες γυναικών, η γεμάτη άμμο τάφρος – τάφος,) όσο και η μείξη ψαλμών
και ηλεκτρονικής μουσικής του Τηλέμαχου Μούσα.
Και κυρίως οι ερμηνείες των ηθοποιών. Λίλλυ Μελεμέ, Λουκία Μιχαλοπούλου,
Παναγιώτης Παναγόπουλος Τζίνη Παπαδοπούλου, Χάρης Χαράλαμπος, γέμισαν τη
σκηνή με την ηλεκτρισμένη ενέργεια που οδηγούσε στον πυρήνα της σκέψης και
της ψυχής του συγγραφέα.
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ