«ΙΜΜΑΝΟΥΕΛ ΚΑΝΤ» του Τόμας Μπέρνχαρντ, σε Σκηνοθεσία Γιάννου Περλέγκα, σε
Μετάφραση του ιδίου και της Ισμήνης Θεοδωροπούλου, στο Θέατρο Τέχνης
Ένα έργο με πρωταγωνιστή το φιλόσοφο του Διαφωτισμού;
Το φιλόσοφο που συνέδεσε πρώτος τον ορθολογισμό και τον εμπειρισμό του 18ου
αι., που επηρέασε ακόμα και τον Μαρξ.
Αυτόν που διακήρυξε ότι «η Ηθική δεν είναι το δόγμα που καθορίζει πώς να
γίνουμε ευτυχισμένοι, αλλά πώς να είμαστε άξιοι για να γίνουμε
ευτυχισμένοι».
Στο έργο περιφέρεται η «κατηγορική προσταγή» του που ουσιαστικά ταυτίζεται
με την απαίτηση του γενικού ηθικού νόμου.
Ομως ο συγγραφέας, γνωστός στην Ελλάδα κυρίως από το έργο «Ρίττερ, Ντένε,
Φος» που ανέβασε ο Λευτέρης Βογιατζής τη δεκαετία του ’80, αντιφασίστας και
οργισμένος με την ηθική, πολιτική, πολιτιστική και οικονομική κατάσταση που
έχει περιπέσει ο Δυτικός κόσμος, Ευρώπης και Αμερικής συμπεριλαμβανομένης,
φτιάχνει έναν δικό του «Καντ» και τολμάει έναν αναχρονισμό που δημιουργεί
σουρεαλιστικές καταστάσεις.
Ο Καντ ταξιδεύει με ένα υπερωκεάνιο προς τη Ν Υόρκη στη δική μας σύγχρονη
εποχή (το έργο γράφεται το 1978), συνοδευόμενος από τη γυναίκα του, τον
υπηρέτη του και έναν παπαγάλο, προκειμένου να ανακηρυχθεί Επίτιμος
Διδάκτορας και ταυτόχρονα ελπίζει οι γιατροί της Αμερικής να θεραπεύσουν το
γλαύκωμα που τον οδηγεί στην τύφλωση.
Στο κατάστρωμα συναντιέται με όλες τις ηγέτιδες τάξεις του σύγχρονου
καπιταλιστικού κόσμου. Στο λιμάνι όμως, δεν τον περιμένουν οι εκπρόσωποι
του Πανεπιστημίου, αλλά ο ζουρλομανδίας. Εν ολίγοις η φιλοσοφία του
διαφωτισμού, αφού χρησιμοποιήθηκε από την αστική τάξη για να εδραιωθεί η
εξουσία της, διακορεύτηκε εν τέλει από αυτήν.
Ο Γιάννος Περλέγκας έσκυψε σ’ αυτό το σκοτεινό σαρκαστικό έργο , οδηγώντας
το καράβι σε έναν ποιητικό σκηνικό σουρεαλισμό, με πλήρωμα έναν καθόλα άξιο
θίασο. Η φιγούρα του Μάκη Παπαδημητρίου με τα δεμένα μάτια, μας παρέπεμπε
σε έναν Μπεκετικό Καντ, ενώ η Κατερίνα Λυπηρίδου ως «Εκατομμυριούχα», έφερε
στο νου μας αντίστοιχες ηρωίδες του θεάτρου του παραλόγου. Όμως η θολή
άποψη του συγγραφέα για το «φιλοσοφικό διακύβευμα» αλλά και την ευθύνη του
φιλοσόφου γι αυτό, καθιστά αντιθεατρική την αναπαράσταση τέτοιων
διλλημάτων.
ΟΛΓΑ ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ