ΜΟΝΟΛΟΓΟΙ 2003
Είναι ωραία αυτή η συνάντηση του ηθοποιού , μόνου επάνω στη σκηνή, με το
κοινό του. Κι ενώ ο μονόλογος αυτοπροσδιορίζεται ως έλλειψη διαλόγου, αυτός
αναδεικνύεται πιο άμεσα , μιας και ο ηθοποιός αντιμετωπίζει κατά πρόσωπο το
θεατή, τον κυτάζει σχεδόν στα μάτια και παίρνει τις απαντήσεις άμεσα.
Θυμίζει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο τις απαρχές του θεάτρου, ή μάλλον
τις ρίζες του. Τους ποιητές που διηγούνταν τα έπη, τους παλιούς παραμυθάδες
ακόμα και τους μεσαιωνικούς μίμους.
Ο μονόλογος είναι μια συνάντηση με τον εαυτό μας. Αυτό ισχύει εξ ίσου για
τον ηθοποιό και το θεατή. Είναι μία αναδίπλωση προς τα μέσα.
Το Μεταξουργείο είναι μια μυθική γειτονιά της Αθήνας, που η ανάπτυξη της
πόλης είχε πριν λίγα χρόνια καταχωνιάσει στη λίστα με τις πιο
υποβαθμισμένες περιοχές του κέντρου, έως ότου ήρθε η ώρα της ανάπλασης.
Φοβάμαι ιδιαίτερα την τυποποίηση των αναπλάσεων, τις αλλαγές χρήσης γης και
τους επιτήδειους που αγοράζουν φτηνά και πουλάνε ακριβά. Ευτυχώς ακόμα το
Μεταξουργείο περνάει τη μεταβατική του φάση. Ετσι δίπλα στα μικρά θέατρα
και τους καινούργιους πεζόδρομους, παίζουν ακόμα παιδιά μεταναστών. Η
περιοχή κατοικείται ακόμα από ανθρώπους κανονικούς. Ας ελπίσουμε ότι δεν θα
τη δούμε να μετατρέπεται σε ένα νέο Ψυρρή.
Σ’ αυτήν την περιοχή λοιπόν που παίζει ακόμα ως μαγικό σκηνικό και στο
θέατρο «Μεταξουργείο», η Βέρα Ζαβιτσάνου έδωσε το δικό της ρεσιτάλ
ερμηνείας στο έργο της Λούλας Αναγνωστάκη «Ο Ουρανός Κατακόκκινος». Το έργο
πρωτοπαίχτηκε στο Εθνικό Θέατρο το Νοέμβριο του 1998 σε σκηνοθεσία τότε,
Βίκτωρα Αρδίτη.
Είναι η ιστορία της Σοφίας Αποστόλου, καθηγήτριας Γαλλικών στο δημόσιο,
κατόχου της Αγγλικής και της Ρωσσικής. Απολυθείσης από το δημόσιο λόγω
αλκοολισμού.
Με πρόφαση μια ρεαλιστική ιστορία, η συγγραφέας μιλάει ουσιαστικά για την
πορεία αυτογνωσίας του ανώνυμου ατόμου που υφίσταται την ιστορία,
παρακολουθεί την κατάρρευσή της, μέσα από την δική του κατάρρευση. Μπορεί
ό,τι σου ζητήθηκε να μην είχε νόημα, αφού όλες οι επαναστάσεις πρόδωσαν τον
εαυτόν τους, αλλά αυτή η εποπτεία της ζωής σου, αυτή η απόσταση από το
βίωμα , φέρνει τη συνειδητότητα και την υπερηφάνεια της αυτοπραγμάτωσης.
Η Βέρα Ζαβιτσάνου έχει τους δικούς της μυστικούς κώδικες και ρυθμούς, ώστε
χωρίς πολλά-πολλά να σε φέρνει κοντά στο πρόσωπο που ερμηνεύει. Η κεκτημένη
σοφία της μας κατατέθηκε λοιπόν και η Σοφία Αποστόλου απέκτησε μπροστά στα
μάτια μας τις ιδιότητες του «επωνύμου» ατόμου.
Είχα την τύχη να παρακολουθήσω την πρωταγωνίστρια να μας διαβάζει
αποσπάσματα από το έργο σε μια σχετική εκδήλωση της Πανελλήνιας
Πολιτιστικής Κίνησης πριν δυο χρόνια. Καθισμένη σε μια καρέκλα, πίσω από
ένα γραφείο. Φορώντας τα γυαλιά της και κυττώντας μας πάνω απ’ αυτά,
κάποιες στιγμές. Οφείλω να πω ότι και τότε μας είχε καθηλώσει. Δεν ξέρω αν
οι σκηνοθετικές παρεμβάσεις του Γιάννη Ιορδανίδη πρόσφεραν κάτι περισσότερο
στην ερμηνεία της πρωταγωνίστριας. Αντίθετα πιστεύω ότι την έβγαλαν από
τους δικούς της εσωτερικούς ρυθμούς με την περισσότερη «θεατροποίηση» που
της προσέδωσαν. Το αδρό κείμενο της Αναγνωστάκη, δεν είχε νομίζω άλλη
ανάγκη παρά μόνο το θεατρικό ένστικτο της Ζαβιτσάνου.
Στον ίδιο χώρο παρακολουθήσαμε και τον Μίμη Χρυσομάλλη στην αυτοβιογραφική
εξομολόγηση του Τεννεσσή Ουίλλιαμς στους φίλους του Σαρλότ Τσάντλερ και Ρέη
Στρίκλυν που γέννησε το έργο «ΤΕΝΝΕΣΣΗ – ΟΙ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΕΝΟΣ ΑΗΔΟΝΙΟΥ».
Ολη η μελαγχολία του μεγάλου συγγραφέα πέρασε σε μας, μέσα από τα υγρά
μισόκλειστα μάτια του Μίμη Χρυσομάλλη. Από τις αργές, κουρασμένες κινήσεις
του, τη ροή ενός εσωτερικού μονολόγου που αποκάλυπτε τον πόνο, τη μοναξιά,
το φόβο του θανάτου, όχι τόσο του φυσικού, αλλά εκείνου που έρχεται όταν σ’
έχει εγκαταλείψει η δημιουργία, όταν σ’ έχουν εγκαταλείψει οι άλλοι. Η
εξομολήγησή του μας αποκαλύπτει τον εύθραυστο κόσμο του συγγραφέα που
σόκαρε την συντηρητική Αμερική, όπως ακριβώς τα έργα του. Σαν αυτά να μην
ήταν τίποτε άλλο παρά κομμάτια του δικού του κόσμου. Θεωρώ ότι η έξοχη
ερμηνεία του Μίμη Χρυσομάλλη χάρισε στο κείμενο ένα βάθος που μάλλον του
έλλειπε και μας συνέδεσε κατ’ ευθείαν με το ίδιο το έργο του μεγάλου
συγγραφέα.
ΑΘΗΝΑ 29-9-03