“Ο άνθρωπος είμαι εγώ”, μια παράσταση βασισμένη σε κείμενα του Antonin
Artaud, σε Μετάφραση και Σκηνοθεσία Αντωνίας Βασιλάκου, από την Ομάδα
Illustration Confuses, στην Ανοιχτή Πλατφόρμα του Εθνικού Θεάτρου
«Το θέατρο και το είδωλό του» του Αντονέν Αρτώ, περιλαμβάνεται στον
κατάλογο της εφημερίδας Le Monde για τα 100 σημαντικότερα βιβλία του 20ου
αι.,
Ο Αρτώ, ηθοποιός, ποιητής, σκηνοθέτης και θεωρητικός του θεάτρου
εμπνεύστηκε το «Θέατρο της σκληρότητας», που έκοβε τους δεσμούς με το
λογοκρατούμενο θέατρο της Δύσης, ήδη από το Μεσοπόλεμο.
«Εκεί που οι άλλοι υποκρίνονται ότι παρουσιάζουν έργα και ποιήματα εγώ δεν
προτίθεμαι παρά να εκθέσω το πνεύμα μου γυμνό», έγραφε, μετατρέποντας τα
πνευματικά και σωματικά του τραύματα από τους χρόνιους εγκλεισμούς του στα
ψυχιατρεία και τον βασανισμό του από τις «θεραπείες» και τις φαρμακευτικές
αγωγές που σκληρά υποβαλλόταν, σε μια αισθητική δικαίωση του ανθρώπινου
σώματος αλλά και της εσωτερικής ουσίας του ανθρώπου.
Θεωρώντας τις αναπτυγμένες κοινωνίες κορεσμένες από την αυτοματοποίηση,
έκρινε πως η τέχνη πρέπει να είναι βίαιη και να σοκάρει συναισθηματικά το
θεατή. Ένα θέατρο καθαρό σημείο. Μακριά από τον ψυχολογισμό αλλά κοντά στο
τελετουργικό θέατρο της Ανατολής, με μια σκηνική γλώσσα γεμάτη υπαινιγμούς
και συμβολισμούς που κατέχει μια υπερβατική στάση απέναντι στα πράγματα.
Ετσι ο ξεχωριστός αυτός καλλιτέχνης που έγινε ο «ίδιος θέατρο», συνεχίζει
έως σήμερα να επηρεάζει θεατρικά ρεύματα και τάσεις, να εμπνέει νέους
καλλιτέχνες που τον μελετούν έως σήμερα.
Μια τέτοια ομάδα με την καθοδήγηση της Αντωνίας Βασιλάκου παρακολουθήσαμε
με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου.
Η παράσταση στηριγμένη σε κείμενα του Αρτώ που μάλιστα μεταφράστηκαν στην
Ελλάδα για πρώτη φορά, εστιάζει σ’ αυτό που θα ονομάζαμε «πνευματικό
κανιβαλισμό». Τα θεατρικά μέσα προσιδιάζουν στην παράδοση του Αρτώ.
Σωματικότητα, συμβολισμοί (ζωομορφία), τελετουργία (θυσία), μια σκληρότητα
που όμως υποσκάπτεται από το σαρκασμό και την ειρωνία, ένας Αρτώ επί σκηνής
που φωνάζει πως «ο Ανθρωπος είμαι εγώ» και δεν είμαι πάντα υπεύθυνος για τα
δεινά που υφίσταμαι.
Νομίζω πως η εμπνεύστρια αυτής της σκηνικής αναπαράστασης του «ειδώλου –
Αρτώ», πέτυχε να μας μεταφέρει με οπτικά μέσα και στυλιζαρισμένες
ερμηνείες, την αίσθηση ενός σύγχρονου «κανιβαλισμού» μεταξύ των κοινωνικών
τάξεων , επίτευγμα που θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό.
Γιατί η νεαρή καλλιτέχνης συνομίλησε με την ίδια την εξέγερση του Αρτώ, που
προφητεύει τους δικούς μας καιρούς και μάλιστα τα χαρακτηριστικά του
ανθρώπου που ανδρώθηκε από τη δεκαετία του ’60 και μετά, εντός των συνθηκών
του ύστερου καπιταλισμού και της κοινωνίας του θεάματος, του ανθρώπου που
βρίσκεται σε μόνιμη ρήξη με την κοινωνία γιατί είναι σε ρήξη με τον εαυτόν
του.
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ