«Ο ΘΕΙΟΣ ΒΑΝΙΑΣ» του Αντον Τσέχωφ, σε Μετάφραση Λυκούργου Καλλέργη,
Σκηνοθεσία Βασίλη Πλατάκη, στο Θέατρο «Αλεκτον»
Τέλος του 19ου αιώνα στη Ρωσία.
Οι ήρωες του Τσέχωφ, μεσοαστοί της επαρχίας, πνίγονται και βουλιάζουν στην
απραξία, μέσα σε μια κοινωνική κουφόβραση που λίγα χρόνια μετά, θα γεννήσει
τη μεγαλύτερη επανάσταση του επόμενου αιώνα. Την επανάσταση που θα λειώσει
στα τέλη του και θα έχει όλα τα χαρακτηριστικά της τραγικότητας της ίδιας
της φυσιογνωμίας του Ρώσικου λαού.
Στα έργα του φαινομενικά δεν συμβαίνει τίποτα το συνταρακτικό. Η ζωή των
ανθρώπων χάνεται μέσα σε μια αίσθηση ματαιότητας, ανεκπλήρωτων ερώτων,
προσδοκιών και ονείρων. Εν τω μεταξύ η πραγματικότητα γύρω τους αλλάζει κι
αυτοί μένουν καθηλωμένοι στον ασφυκτικό τους μικρόκοσμο τρέμοντας
ουσιαστικά τις αλλαγές που τόσο επιθυμούν. Η αναμονή κάποιου συνταρακτικού
γεγονότος που θα προσδώσει νόημα σ’ αυτές τις συμπαθητικές, αλλά
αμφιταλαντευόμενες υπάρξεις, καθορίζει το κλίμα και το ύφος των έργων του
συγγραφέα, που ανεξάρτητα από θεωρητικές εντάξεις, μεταφέρουν στην σκηνή το
ήθος πραγματικών ανθρώπων που αναζητούν την αλήθεια τους.
Σ’ αυτό το πλαίσιο και ο «Θείος Βάνιας» και η Σόνια και η Ελένα και ο
γιατρός Αστρόφ ακόμα και οι υπόλοιποι ήρωες, μένουν παγιδευμένοι στη φθορά
της καθημερινότητας, τη μοναξιά και την πλήξη.
Στην απόγνωσή τους επιστρατεύουν το τσάι, τη βότκα, τον αυτοσαρκασμό ακόμα
και ένα ανώφελο γλέντι . Η αστοχία της ζωής τους συμπυκνώνεται και
συμβολίζεται στον άστοχο πυροβολισμό του «Βάνια» κατά του καθηγητή
Σερεμπριακόφ. Πίσω από την τραγωδία της ζωής κρύβεται και μία γελοία πλευρά
της μοιάζει να μας λέει ο συγγραφέας.
Δεν νομίζω ότι ο σκηνοθέτης της παράστασης Βασίλης Πλατάκης είχε σαφή
εικόνα του τρόπου που ήθελε να διαχειριστεί σκηνικά αυτό το μεγάλο κλασικό
έργο. Προσπάθησε αν κατάλαβα καλά, να προσδώσει κίνηση και την έκφραση ενός
εντονότερου εξωτερικευμένου πάθους στους ήρωές του. Όμως δεν τα κατάφερε.
Ετσι χάθηκε η ποιητικότητα του κειμένου και η μουσικότητα μιας ήπιας
παρακμής που ταλανίζει τους ήρωες.
Παράλληλα έμενε μετέωρος λίγο ο Βασίλης Βλάχος και ο ταπεινός του «Θείος
Βάνιας», που προσπάθησε να αποδώσει χαμηλότονα το φορτίο του ήρωα. Πάντως
τον προσέγγισε με την τρυφερότητα και λίγο την «ατσαλοσύνη» που του
ταίριαζε. Αντίθετα θεωρώ πως ήταν άτυχη η επιλογή της «Ελένας» της Ιωάννας
Προσμίτη. Είχε κάτι το «fake” η δήθεν μοιραία γυναίκα που απέδωσε στην
«Ελένα», ενώ αντίθετα θετική έκπληξη αποτέλεσε η «Σόνια» της νεαρής Λιάνας
Οικονομίδου. Πολύ έντονος «ως cowboy” ο γιατρός του Δημήτρη Καϊκη, ενώ
αυθεντική η φιγούρα της «νταντάς» της Τιτίκας Σαριγκούλη.
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ