«ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ» ΤΡΑΓΟΥΔΑΝΕ ΑΚΟΜΑ
«ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ» του ΓΙΑΝΝΗ ΞΑΝΘΟΥΛΗ
Στο Θέατρο ΑΘΗΝΑΙΟΝ
Μουσική ΣΤΑΜΑΤΗ ΣΠΑΝΟΥΔΑΚΗ
Σκηνοθεσία ΓΙΑΝΝΗ ΜΠΕΖΟΥ
Μ’ αρέσουν τα θερινά θέατρα του κέντρου της Αθήνας . Στην Πατησίων και την
Αλεξάνδρας. Υπό τον ήχο των διερχομένων τρόλλεϋ , ενίοτε και της
πυροσβεστικής. Γιατί εκεί έχω ακόμα την αίσθηση μιας Αθήνας που τελείωσε το
πολύ στα μέσα της δεκαετίας του 1980, όταν υπήρχαν Αθηναίοι που έμεναν
ακόμη στην Κυψέλη και το Παγκράτι, που δεν έφευγαν απαραιτήτως για weekend,
που δεν είχαν μετακομίσει στα Βριλλήσια και την Πεντέλη και τα βράδυα του
καλοκαιριού δροσίζονταν στο ΑΘΗΝΑΙΟΝ , στο ΑΛΣΟΣ, το ΠΑΡΚ και αργότερα στην
ταράτσα του ΛΑΜΠΕΤΗ με γρανίτες φράουλα, υπό τα όμματα των ενοίκων των γύρω
πολυκατοικιών που μισοπαρακολουθούσαν κι αυτοί την παράσταση από τα
μπαλκόνια τους.
Ετσι θαυμάζω τους παραδοσιακούς θεατρώνηδες που επιμένουν να συντηρούν
αυτούς τους χώρους ακόμα και σήμερα, ενώ οι κάτοικοι του λεκανοπεδίου
μετανάστευσαν από το κέντρο και το άφησαν στους άλλους μετανάστες, που
ακόμα όμως δεν ξέρουν τόσο καλά ελληνικά ώστε ν’ απολαύσουν μια σάτυρα της
καινούριας τους πατρίδας και να γελάσει λίγο το χειλάκι τους. Ασε που δεν
τους περισσεύουν κιόλας τα 25 Ευρώ, όσο δηλαδή έφτασε αισίως το εισητήριο.
Στο ΑΘΗΝΑΙΟΝ λοιπόν μαζί με τους εναπομείναντες αμετανόητους Αθηναίους
παρακολουθήσαμε τα «Σκουπίδια», χτενισμένα εκ νέου από τον Γιάννη Ξανθούλη
σε μια προσπάθεια να φύγει από πάνω τους η πατίνα των 17 χρόνων που
πέρασαν από την πρώτη τους παρουσίαση στο θέατρο ΑΠΟΘΗΚΗ με το θίασο της
Αλίκης Γεωργούλη.
Γιατί όπως και να ονομάσεις το έργο, σάτυρα ή επιθεώρηση, φέρνει τη
σφραγίδα της χρονιάς που γράφτηκε, παρόλο που ο συγγραφέας δεν έκανε
ακριβώς επικαιρικά σχόλια. Περισσότερο καταστάσεις και αισθήματα και τρόπο
ζωής έκρινε και κατέκρινε.
Πράγματι ο βασικός πυρήνας του έργου διατηρείται ατόφιος, γιατί κανένας
χρόνος δεν μπορεί ν’ αλλάξει την γλυκόπικρη αίσθηση της φθοράς που ο ίδιος
προκαλεί στα πράγματα, στα αισθήματα και γενικά σε κάθε τι ανθρώπινο. Και
μόνον οι αναμνήσεις ισορροπούν τη διαταραχή, που διαφορετικά θα μας
κατέκλυζε όλους.
Με αυτά παίζει λοιπόν ο συγγραφέας. Φοβάται ότι σ’ έναν μελλοντικό
αποστειρωμένο χρόνο, ο άνθρωπος θα έχει εξορισθεί από τις αναμνήσεις του,
από τα χαμένα του όνειρα και τη νοσταλγία.
Απέναντι στη φθορά που έτσι κι αλλιώς θα συμβεί, μπορούμε τουλάχιστον ν’
αντιτάξουμε την ικανότητά μας να θυμόμαστε, να κλαίμε για τις χαμένες
ελπίδες, να ονειροπολούμε τα ίδια μας τα όνειρα.
Σ’ αυτόν τον μελλοντικό άδειο χρόνο λοιπόν, τα «όνειρα – σκουπίδια», οι
«αναμνήσεις – σκουπίδια» , οι «ελπίδες – σκουπίδια» γιορτάζουν κάτι σαν
επέτειο και κάνουν αισθητή την παρουσία τους σε όσους τα ξέχασαν.
Με το γνωστό λαϊκό σουρεαλισμό του ο Ξανθούλης, άλλοτε ευθύβολος, άλλοτε
υπερβολικός κι άλλοτε συγκινητικός, κατέγραψε τη νεοελληνική παθολογία και
τα κοινωνικά μας κουσούρια, με τις γνωστές του οργασμικές εμμονές και την
υπόνοια μιας μόνιμης οικογενειακής αιμομιξίας.
Το πιο ανεπίκαιρο κομμάτι (παρόλες τις προσπάθειες εκσυγχρονισμού του)
είναι η «Βασιλική Μετατρούλου», αλλά πώς να στερειθείς το υπέροχο τραγούδι
του Σταμάτη Σπανουδάκη και την όλως σουρεαλιστική σύλληψη μιας Βασιλικής
που παντρεύτηκε έναν ονόματι Μετατρούλο κι έγινε βασίλισσα των Εξαρχείων,
μαγειρεύοντας για τα φρικιά της πλατείας;
Και φυσικά το πιο αισθαντικό κομμάτι του έργου είναι η «Παλιά φωτογραφία»,
που διηγείται η ίδια την ιστορία της κυρίως μέσα από το ομώνυμο τραγούδι
του Σπανουδάκη.
Δεν είναι άλλωστε τυχαίο που τόσο η «Βασιλική » όσο και η «Φωτογραφία»
έχουν κάνει δική τους καριέρα με την ερμηνεία της Αλκηστις Πρωτοψάλτη.
Ο Γιάννης Μπέζος, που είχε πάρει μέρος στην πρώτη παράσταση της Γεωργούλη,
σκηνοθέτησε με ρυθμό και νεύρο την παράσταση.
Απολαυστικός μέσα στο μέτρο που γνωρίζει καλά να κρατά ο Χρήστος
Βαλαβανίδης, ενώ όλοι οι πρωταγωνιστές (Μάρθα Βούρτση, Τάσος Κωστής,
Νατ’ασα Μανίσαλη, Δημήτρης Μαυρόπουλος, Φωτεινή Μπαξεβάνη), αλλά και τα
νεώτερα παιδιά, (Αντιγόνη Αλικάκου, Μαργαρίτα Βαρλάμου, Χριστίνα Γκόλια,
Λαέρτης Μαλκότσης, Αγγελος Μπούρας, Σωκράτης Πάτσικας, Γιώργος Πογιατζής,
Χρήστος Σπανός, Γιάννης Στόλλας) έδωσαν απλόχερα τον εαυτό τους σ’ αυτήν
την παράσταση συνόλου.
ΑΘΗΝΑ 25-6-03
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ
ΓΙΑ ΓΙΑΝΝΗ ΖΥΓΟΥΛΗ