ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΠΕΚΕΤ – ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΘΕΑΤΡΙΚΑ
ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΦΕΝΔΟΝΗ
Η μόνη διαφορά ανάμεσα στα έργα του Μπέκετ και την αρχαία ελληνική τραγωδία
, δεν είναι τίποτε άλλο από την ανυπαρξία Θεού. Στην σύγχρονη τραγωδία ο
Θεός απουσιάζει, έτσι η ύπαρξη δεν είναι παρά ένα φιάσκο, ένα σφάλμα που
γεννάει την ενοχή, το τραγικό πρόσωπο αντιπροσωπεύει την εξιλέωση για το
πρωταρχικό αμάρτημα. Το αμάρτημα ότι γεννήθηκε.
Από κει και πέρα το πρόσωπο βιώνει το άγχος της φθοράς και του αναπότρεπτου
τέλους, την υπαρξιακή μοναξιά σ΄αυτήν την πορεία, την πικρή γνώση, ότι παρά
τις επί μέρους ανταρσίες, άλλη μοίρα δεν υπάρχει από την επιστροφή στο
μηδέν.
Ολος αυτός ο κόσμος του Μπέκετ, πρόσωπα σε εκκρεμότητα, στο όριο της
αποσύνθεσης, γέννημα της φιλοσοφικής σκέψης του 20ου αιώνα, κόσμος
ανδρικέλων (με την αρχαία σημασία: ανδρί είκελα, δηλ. ομοιώματα ανθρώπων),
που τη φύση τους χαρακτηρίζει η αδυναμία να συγκατοικήσουν με την ύπαρξη,
να αποδεχτούν το παράλογο που τη χαρακτηρίζει, εγκλωβισμένα σ’ αυτόν τον
κλειστό κόσμο τους, προσπαθούν να «επιβιώσουν» , παρότι τείνουν στην
τελική τους εκμηδένιση. Μοιάζει να μας λέει ο συγγραφέας ότι αφού ο
άνθρωπος υπερφόρτωσε τη ζωή με νοήματα και σημασίες, έφτασε στο σημείο η
ζωή να μην έχει πιά κανένα νόημα. Αυτή η «υπαρξιακή αγωνία» είναι και η
τραγωδία του σύγχρονου ανθρώπου.
Τα «Μικρά θεατρικά» συμπυκνώνουν με έξοχο θεατρικό τρόπο τη φιλοσοφία του
συγγραφέα και όχι τυχαία το σύνολο του έργου του θεωρήθηκε ως ό,τι πιο
φορμαλιστικό εμφανίσθηκε στη σκηνή του δυτικού κόσμου μετά από το αρχαίο
δράμα.
Εάν όμως στην αρχαία τραγωδία τα πάθη των ανθρώπων εξιλεώνονταν μέσω της
«κάθαρσης», στον Μπέκετ η ίδια η θεατρική σκηνή, είναι το «καθαρτήριο» της
ύπαρξης.
Προσωπικά στο «Θέατρο Σφενδόνη» παρακολούθησα το ΠΗΓΑΙΝΕ – ΕΛΑ (σκηνοθεσία
Τάκη Τζαμαργιά), ΑΝΑΠΝΟΗ (σκηνοθεσία-σκηνογραφία Πέτρου Τουλούδη), ΤΟΤΕΣ
ΠΟΥ (σκηνοθεσία Ηλία Κουντή), ΝΑΝΟΥΡΙΣΜΑ (σκηνοθεσία Κωνσταντίνου
Γιάνναρη), ΑΥΤΟΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΤΟΥ ΟΧΑΪΟ ( σκηνοθεσία-ερμηνεία Γιάννη Νταλιάνη
και Νίκου Χατζόπουλου) ΤΙ ΠΟΥ (σκηνοθεσία Τάκη Τζαμαργιά) και ΠΡΑΞΗ ΔΙΧΩΣ
ΛΟΓΙΑ (παντομίμα με τη Σταυρούλα Σιάμου).
Ο συγγραφέας δεν αφήνει κανένα περιθώριο παρέμβασης ή πρωτοβουλίας στους
σκηνοθέτες ή άλλους συντελεστές των παραστάσεων του έργου του. Οι οδηγείες
είναι αυστηρές και συνήθως περιλαμβάνονται στο κείμενο των έργων. Ο ίδιος
ισχυρότερα ακόμα και από τον Μπρεχτ, έχει παραδώσει μια ανελαστική φόρμα .
Αυτήν την φόρμα ακολούθησε και η σκηνοθεσία με πληρότητα και ευσυνειδησία .
Δεν ξέρω αν οι ηθοποιοί που ερμήνευσαν τα «μικρά θεατρικά» υπέβαλαν τον
εαυτό τους στη βασανιστική διαδικασία της καταβύθισης , αν άγγιξαν τον πόθο
ανυπαρξίας, δοκιμασία που οι αγαπημένοι ηθοποιοί και λοιποί συντελεστές του
συγγραφέα υποβάλλονταν. Πάντως παρακολουθήσαμε ερμηνείες που μας μετέφεραν
το μεταλλικό ήχο και την ψυχρή θέαση που απαιτεί ο κόσμος του Μπέκετ.
Ηταν πράγματι πολύ ενδιαφέρουσα η παραπάνω διοργάνωση που έγινε με την
φροντίδα της Αννας Κοκκίνου και περιελάμβανε εκτός από τις παραστάσεις,
κινηματογραφικές προβολές και συζητήσεις.
Γιατί μπορεί να φαντάζει ερμητικός ο κόσμος του Μπέκετ αλλά η ίδια η
θεατρική εμπειρία αποτελεί και το κλειδί της επικοινωνίας μας μαζί του.
ΑΘΗΝΑ 29-10-03
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ