«ΨΗΛΑ ΑΠ’ ΤΗ ΓΕΦΥΡΑ» του Αρθουρ Μίλλερ, σε Μετάφραση Ερρίκου Μπελιέ και
Σκηνοθεσία Γρηγόρη Βαλτινού στο θέατρο Βρετάνια
Ο Μίλλερ ανήκει σ’ αυτούς τους μεταπολεμικούς συγγραφείς που χρησιμοποιούν
τον κριτικό ρεαλισμό για να προσδιορίσουν το γενικό κοινωνικό πλαίσιο μέσα
από το οποίο βγαίνουν στο προσκήνιο οι ήρωες, ενώ ταυτόχρονα με ψυχογραφική
αναλυτικότητα εισχωρούν στο εσωτερικό τους τοπίο. Και είναι βασικά αυτή η
κυρίαρχη σύγκρουση και ο δραματουργικός πυρήνας των έργων τους. Όταν δηλαδή
τα ένστικτα, τα πάθη, το αδάμαστο υποσυνείδητο έρχεται σε σύγκρουση με την
κοινωνική αποδοχή ή το κυρίαρχο πολιτισμικό μοντέλο. Και τότε είναι που η
σύγκρουση παίρνει τραγικές διαστάσεις.
Ο Μίλλερ έχει πίσω του τον Ο, Νίλ και τον Ουίλλιαμς αλλά και τον Ιψεν.
Είναι γέννημα του κραχ του 1929, του Ρούσβελτ και του New Deal.
Στο έργο ο συγγραφέας βάζει τον μετανάστη λιμενεργάτη Εντι Καρμπόνε να
ακροβατεί ανάμεσα στο νοσηρό του πάθος για την νεαρή ανιψιά της γυναίκας
του που έχει ο ίδιος μεγαλώσει από παιδί και την τιμή του ως εργάτη
μετανάστη, ως οικογενειάρχη, ως υπόχρεο να προστατεύσει τους συγγενείς
μετανάστες που καταφεύγουν στο σπίτι του. Το πάθος του θα τον οδηγήσει στην
κατάδοση και την προδοσία. Η τραγική σύγκρουση με την συνείδησή του θα τον
οδηγήσει στο θάνατο.
Στην σημερινή εποχή όπου τα μεταναστευτικά ρεύματα αναμειγνύουν αναγκαστικά
διαφορετικά έθνη, κουλτούρες, και πολιτισμικές παραδόσεις με δραματικά
πολλές φορές αποτελέσματα, κατανοεί κανείς γιατί η προσέγγιση του Μίλλερ με
ένα έργο του 1955, διεμβολίζει ακόμα το σήμερα.
Ο Γρηγόρης Βαλτινός ακολούθησε στη σκηνοθεσία του την ίδια τη δραματουργική
αντίληψη του έργου. Το είδε ως μία λαϊκή τραγωδία και την ανέπτυξε αδρά
όπως αρμόζει στους εργατικούς χαρακτήρες του έργου, λιτά αλλά με ένα
εσωτερικό λαχάνιασμα προς την αναπόφευκτη τραγική έξοδο. ΄Ετσι ήταν και η
ερμηνεία του. Ο Βαλτινός είναι ένας ηθοποιός ευλύγιστος. Μπορεί να μεταπηδά
από την αλαφράδα του Μπουλβάρ στο βαρύ βηματισμό του εργάτη Εντ.
Εξαιρετικές οι υπόλοιπες ερμηνείες, με την Κερασία Σαμαρά να προσδίδει στην
Μπεατρίς (σύζυγο) μια τραγική ποιητικότητα, αφαιρώντας κάθε ηθογράφηση και
τον Π.Φυσσούν να επιβάλλεται άμα τη εμφανίσει.
Τελικά το παλιό θεατρικό κέντρο ίσως να παίρνει τη ρεβάνς από τις νέες
σκηνές (Ψυρρή, Μεταξουργείο κλπ), να πρόκειται για μια καλτ επιστροφή στις
νέες συνθήκες της κρίσης, όταν στις πολυκαιρισμένες αίθουσες με τα
πορτραίτα των πρωταγωνιστών του 1960, αναζητείται μια νέα συνολική αφήγηση
κατανόησης των καιρών μας, ενώ τα κινήματα της μετανεωτερινότητας μόνο
αποσπασματική εικόνα κατάφεραν να δώσουν της σύγχρονης συνθήκης, ανθρώπινης
και κοινωνικής.
ΟΛΓΑ ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ