«1984» του Τζωρτζ Οργουελ, σε διασκευή και σκηνοθεσία του Αλέξανδρου
Βούλγαρη, στο “Bios”
Εξήντα χρόνια μετά την έκδοση του μυθιστορήματος του Τζωρτζ Οργουελ και
εικοσιπέντε μετά την εμβληματική χρονολογία του τίτλου(το 1984 αποτελεί
αναγραμματισμό του έτους συγγραφής, δηλ. του 1948), «Ο Μεγάλος Αδελφός», ο
Πλανητάρχης της Ωκεανίας του έργου, έγινε reality show, ενώ οι κάμερες
παρακολούθησης της ζωής των πολιτών, έγιναν τελικά αποδεκτές από τις
φιλελεύθερες κοινωνίες της Δύσης στο όνομα της «ασφάλειας» έναντι μιας
ασαφούς τρομοκρατικής απειλής.
Η «αστυνομία σκέψης» έγινε πολλάκις θέμα ταινιών του Χόλυγουντ, ενώ το
Υπουργείο Δημόσιας τάξης μετονομάστηκε σε «Υπουργείο Προστασίας του
Πολίτη». Το «Κόμμα» που στο όνομα της επανάστασης των φτωχών , φαλκίδευε το
δικαίωμα της ελευθερίας, καταδυνάστευε, ευνούχιζε τους ανθρώπους, ήλεγχε
και τιμωρούσε τη σκέψη, δηλαδή το σύμβολο της Σοβιετικού τύπου λαϊκής
δημοκρατίας, που ο συγγραφέας αμέσως μετά την λήξη του δεύτερου παγκόσμιου
πολέμου θεωρούσε ότι ενσάρκωνε «το απόλυτο κακό» , πέρασε στη λήθη της
ιστορίας εδώ και είκοσι χρόνια.
Η απόλυτη νίκη της δυτικής φιλελεύθερης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας όμως
δεν έφερε το τέλος του φόβου. Αντίθετα.
Πολύ πιο σύνθετα λοιπόν είναι τα ζητήματα δημοκρατίας σήμερα απ’ ότι τη
δεκαετία του 1950.
Η νέα γενιά καλλιτεχνών που βιώνει το παρόν ως πρωτόγνωρη εμπειρία, μακριά
από τις ιδεολογικές συγκρούσεις του περασμένου αιώνα, καλείται αναγκαστικά
να εκφράσει αισθητικά αυτόν ακριβώς το «νέο φόβο», ακόμα και στηριγμένη σε
πολιτικά λογοτεχνικά έργα της προηγούμενης ιστορικής φάσης. Ο τρόπος όμως
που θα τα προσεγγίσουν θα αποδείξει ή όχι, τόσο την επάρκεια των ίδιων των
κειμένων για την σημερινή συγκυρία, όσο και την καλλιτεχνική εμβάθυνση.
Ο Αλέξανδρος Βούλγαρης (γιός του Παντελή Βούλγαρη), μουσικός κατ’ αρχήν
(πολύ ενδιαφέρον ο αρουραίος πιανίστας που ερμηνεύει), είδε το θέμα του με
την νεανική ευαισθησία που του αρμόζει, αλλά φοβάμαι ότι τρόμαξε και ο
ίδιος με το ζόφο που αποπνέει μια κοινωνία που απαγορεύει τις λέξεις όπως
«ελευθερία». Όμως η καθιέρωση του Νέου Λόγου (Νewspeak) έχει ήδη επισυμβεί
με νέους όρους. Κι αυτούς, η διασκευή του δεν μας τους υπέδειξε. Πάντως
είναι πολύ ελπιδοφόρο ότι όλο και περισσότερες νεανικές θεατρικές ομάδες
ασχολούνται με αυτό που εγώ ονομάζω «νέο πολιτικό θέατρο»