ΘΑΝΑΣΗ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ – ΜΙΧΑΛΗ ΡΕΠΠΑ «ΠΟΙΑ ΕΛΕΝΗ»
Σε Σκηνοθεσία των ιδίων
Μουσική και στίχοι Αφροδίτης Μάνου
Από το Εθνικό Θέατρο
Ο τρωικός πόλεμος και η «Ελένη του» ανήκει στους μύθους της παιδικής
ηλικίας της ανθρωπότητας και ίσως αυτός να είναι και ο λόγος της απόλυτης
λαϊκής εξοικίωσης με τον πανάρχαιο μύθο, που πήρε διαστάσεις ιστορικής
αλήθειας στη λαϊκή παράδοση και ταυτόχρονα έγινε παιγνίδι και θυμοσοφία και
παράφραση στο στόμα των πολλών. Ο Θανάσης Παπαθανασίου και ο Μιχάλης Ρέππας
δεν θα μπορούσαν να φτιάξουν από το παραπάνω ομηρικό υλικό παρά μια
παρωδία. Είναι θεμιτό αυτό; Φυσικά αφού υπάρχει η «λαϊκή» νομιμοποίηση.
Ετσι με «Τσιφορικό ύφος» κατασκεύασαν μια παραμυθοσαλάτα για μεγάλους που
θέλουν να θυμηθούν πώς έπαιζαν όταν ήταν παιδιά. Μια ιστορία με happy end.
Για τους συγγραφείς λοιπόν ο τρωικός πόλεμος δεν έγινε ποτέ. Το όλο
μπλέξιμο το δημιούργησαν οι θεές (Αφροδίτη, Ηρα και Αθηνά) από ανταγωνισμό
και κυρίως για να σπάσουν την πλήξη τους. Στην Τροία δεν έφτασε ποτέ η
Ελένη αλλά η Πευκίς μια άσκημη ξαδέλφη της. Και ώ του θαύματος! Ο Πάρις μα
και όλοι οι Τρώες θα την λατρέψουν ως Ελένη, αφού η ίδια θα ταυτισθεί με
την ιδέα αυτή. Αλλωστε όπως λέει και η Αφροδίτη «η ομορφιά είναι ψέμα και
κατασκεύασμα. Του λογικού τερτίπι. Κι όλο αλλάζει μορφή και νόημα».
Στο έργο τελικά αυτό που αναζητείται είναι το μυστήριο της αγάπης , το
μυστήριο της ομορφιάς και η θυλική σαγήνη.
Oι αρχαίοι ήρωες μπερδεύονται παίρνουν μορφές από κλασσικά εικογραφημένα,
τους άθλους του Ηρακλή, τους ήρωες του εικοσιένα και τον ελληνικό
κινηματογράφο της δεκαετίας του 1960. Η Ελένη να θυμίζει την Αλίκη στο
ναυτικό; Ναι. Η Πευκίς – Ελένη να παίζει τη Ρένα Βλαχοπούλου ξαπλωμένη σε
ανάκλιντρο τρώγοντας σταφύλια και φτύνοντας τα κουκούτσια; Ναι. Και
ενδιαμέσως λίγο δράμα με το μοιρολόι της Εκάβης για τη μοίρα της κόρης της
Κασσάνδρας (δεν ξέρω πώς, αλλά εκείνη τη στιγμή μου ήρθε στο μυαλό η
Μαρινέλλα με μαύρο τσεμπέρι να τραγουδά το «Ανοιξε πέτρα» και το μπαλλέτο
του Σειληνού από μαυρομαντιλούσες κόρες με κορυφαία την Νόρα Βαλσάμη ,
άσχετο εν μέσω κωμωδίας). Απόηχοι γνωστών επικών κινηματογραφικών επιτυχιών
της εποχής της αθωότητας, ή όπως έφτασε ως εμάς μέσω της νοσταλγίας της
δικής μας παιδικής ηλικίας. Αισθητική της παράστασης η light πολιτιστική
μας παράδοση.
Η «Ιλιάδα» μιούζικαλ του Δαλιανίδη; Μα φυσικά. Με χορογραφίες αλά
«Μαριχουάνα – στοπ» (και όχι μόνο), κιτσάτα σκηνικά (τελλάρα και
βαγονέττα), και πλήρες μπαλλέτο. Ταμπλώ βιβάν που θυμίζουν αρχαιοπρεπείς
σχολικές γιορτές και μπόλικο επαρχιώτικο Χόλιγουντ.
Σαράντα ηθοποιοί επί σκηνής να τραγουδούν, να χορεύουν και να ερμηνεύουν
τους ρόλους τους χωρίς ψεγάδι επί σκηνής, δεν είναι και λίγο πράγμα.
Υπερπαραγωγή αλά ελληνικά, τύφλα νάχει ο «Αχιλλέας» του Μπραντ Πη και η
χολιγουντιανή του «Τροία», μπρος στο παράστημα του δικού μας Χρήστου
Μάντακα (Αχιλλέας)!
Και για να σοβαρευτούμε, καταφανώς οι συγγραφείς δεν είχαν την πρόθεση να
μας γνωρίσουν με τα ομηρικά έπη και έτσι δεν διέπραξαν κανένα αδίκημα αλά
Πίτερσεν . Είχαν την εξυπνάδα δε να αυτοσαρκάζονται, να έχουν την εποπτεία
της «ιεροσυλίας» τους και να συγχωρούνται για το αφελές του θεάματος εκτός
των άλλων και γιατί ομολογούν την πρόθεσή τους και την ακολουθούν με
συνέπεια. Ετσι θεωρώ πως η θεατρική κριτική υπήρξε πολύ αυστηρή μαζί
τους, χωρίς λόγο, σα να μιλούσε για άλλο έργο, με άλλες προθέσεις και
προδιαγραφές.
Αντίθετα πιστεύω πως το θέαμα ήταν απολαυστικό , γενικά ανάλαφρο, αλλά και
με τρυφερές λυρικές στιγμές που αποδόθηκαν κυρίως μέσα από τα τραγούδια και
τις γνωστές για το ύφος τους μελωδίες της Αφροδίτης Μάνου.
Τα σκηνικά των Αντώνη Δαγκλαρίδη – Σωτήρη Στέλιου, άψογα στο στυλ που
ήθελαν να αποδώσουν όπως προαναφέραμε, εμπεριείχαν το χιούμορ των
συγγραφέων, ενώ οι χορογραφίες του Φωκά Ευαγγελινού «έπαιζαν» επάξια με τις
κινηματογραφικές μνήμες των ντουέτων Φώτη Μεταξόπουλου – Νάντιας Φοντάνα
και της παράδοσης του Βαγγέλη Σειληνού.
Η Τζέσυ Παπουτσή (Πευκίς, Δασκάλα), νομίζω ότι ερμήνευσε ίσως και τον
καλύτερο ρόλο της καριέρας της, ενώ η Τάνια Τρύπη (Αφροδίτη) επιβεβαίωσε
την ερμηνευτική της σταθερότητα. Εξαιρετική η Νατάσα Μανίσαλη στην Εκάβη με
προδιαγραφές πραγματικά που προσιδιάζουν στην αρχαία τραγωδία.
ΑΘΗΝΑ 25-5-04