ΜΑΡΣΕΛ ΜΑΡΣΩ :
Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΟΡΑΤΟΥ
Σάββατο βράδυ με πανσέληνο, στο κατάμεστο Ηρώδειο, είχαμε την τύχη να
παρακολουθήσουμε την απόλυτη θεατρική τέχνη . Την τέχνη της μίμησης. Ενας
έφηβος ογδόντα ετών μας αποκάλυψε έναν ολόκληρο κρυμμένο κόσμο, βγάζοντας
τη γλώσσα στην τεχνολογία, τα ειδικά εφφέ, τα περίτεχνα κοστούμια, τα
εξεζητημένα σκηνικά, τους πολυπληθείς θιάσους, όλα όσα έχουμε ταυτίσει με
τον κόσμο του θεάτρου. Ο Μαρσέλ Μαρσώ μας θύμισε τον πυρήνα του θεάτρου.
Δηλαδή τον ηθοποιό που με το σώμα του μιμείται πράξεις ανθρώπων.
Οι παλιότεροι τον είχαν πρωτοδεί στις αρχές της δεκαετίας του 1960 όταν
πάνω στην ακμή του είχε επισκευτεί την Ελλάδα και σίγουρα με άλλες
προσλαμβάνουσες μπορούν να κάνουν συγκρίσεις. Για παράδειγμα τότε σίγουρα
θα απογειωνόταν μπροστα στα μάτια του κοινού μαζί με το μπαλόνι του, ή θα
κυνηγούσε πεταλλούδες και θα πετούσε ο ίδιος σαν πεταλλούδα.
Σίγουρα όμως ό,τι του αφαίρεσε το βάρος των χρόνων, του το πρόσθεσε σε
εσωτερική ελαφράδα. Μία ελαφράδα σε βάθος. Αυτό ήταν που εισπράξαμε το
περασμένο σαββατόβραδο.
Είδαμε με τα μάτια μας και εισπράξαμε με όλες τις αισθήσεις μας το
αποτέλεσμα της «δομημένης τεχνικής του, τη μηχανική του τραγικωμικού, την
κωδικοποίηση της μορφής και του πνεύματος που τη διαπερνά», δηλαδή όλα όσα
έχει με πλήρη σοφία πλέον κατακτήσει. Είδαμε τον ατμοσφαιρικό αέρα να
αποκτά υφή τοίχου καθώς τον ακουμπούσε με το χέρι του, λουράκι σκύλου,
είδαμε και τον ίδιο το σκύλο να τον τραβά, τον είδαμε να γεννιέται μαζί με
τον κόσμο, να γίνεται έφηβος, ώριμος άνδρας και μετά να πεθαίνει, όρθιος με
μια κίνηση του χεριού του. Επαιζε μαζί μας κάνοντας το αόρατο ορατό,
κινητοποιώντας τη φαντασία μας, γεμίζοντας το χώρο με το απειροελάχιστο που
εμπεριείχε το όλον.
Στο πρώτο μέρος μας κέρδισε με ένα ρεσιτάλ μίμησης διαφόρων χαρακτήρων και
προσώπων και στο δεύτερο μέρος απογειώθηκε με τις περιπέτειες του διάσημου
Μπιπ.
Από το 1947 που γεννήθηκε το αλλοπρόσαλλο αυτό ανθρωπάκι με το παράξενο,
θλιμένο και χλωμό πρόσωπο, τα μαυρισμένα με κάρβουνο μάτια και τα κόκκικα
κακοβαμμένα χείλη, περπατάει συνέχεια πάνω στη σκηνή ως τις μέρες μας, μ’
ένα αστείο καπέλο στο κεφάλι κι ένα κόκκινο λουλούδι που φυτρωμένο εκεί
στο γείσο του, τρεμοπαίζει σε κάθε του κίνηση.
Ο Μπιπ είναι ένας θεατρικός Σαρλώ και ο Μαρσέλ Μαρσώ ο Τσάρλυ Τσάπλιν της
θεατρικής σκηνής.
Παρόλα τα χρόνια που πέρασαν και ταυτίζονται με το μεγαλύτερο μέρος του
20ου αιώνα, ο Μαρσώ δεν αισθάνθηκε ούτε στιγμή την ανάγκη να
«εκσυγχρονίσει» την τέχνη του. Συνειδητά ακολουθεί την τεχνική του βωβού
κινηματογράφου, την τέχνη του ασπρόμαυρου, της χειρονομίας και της
έκφρασης, συνοδευόμενος από τη μουσική, όπως ακριβώς ο πιανίστας συνόδευε
ζωντανά τις προβολές των ταινιών του βωβού. Τα μέσα του ,αρκούσαν για να
μεταφέρει στους ευαισθητοποιημένους θεατές την ποιητική του ματιά για την
ζωή και το κωμικοτραγικό της ύπαρξης. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι το θέατρο
αποδεικνύεται πιο ανθεκτικό από τον κινηματογράφο. Οι αριστουργηματικές
ταινίες του Τσάρλυ Τσάπλιν έχουν περάσει πια στην ιστορία, ενώ «η
γραμματική» της μιμικής του Μαρσώ, συνεχίζει να διδάσκεται στη Σχολή του
που ιδρύθηκε το 1978 με την υποστήριξη της πόλης του Παρισιού. Το
χειροποίητο αντέχει και την σκηνή του 21ου αιώνα.
Ευλογημένοι αυτοί οι καλλιτέχνες που μεγαλώνοντας μεστώνουν την τέχνη τους
σαν το παλιό κρασί και μας αφήνουν με γεμάτη γεύση.
ΑΘΗΝΑ 14-7-03
ΟΛΓΑ ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ