«ΕΛΕΝΗ» του Ευρυπίδη, σε Μετάφραση Δημήτρη Δημητριάδη και Σκηνοθεσία
Βασίλη Νικολαϊδη σε μια συμπαραγωγή του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Καλαμάτας – ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ
Αγρινίου
Στην «Ελένη» αποτυπώνονται καθαρότερα από ποτέ η επίδραση των σοφιστών στις
αντιλήψεις του Ευρυπίδη και η αμφισβήτησή του στα θέσφατα των ανθρωπόμορφων
θεών, της μαντικής, της θηλυκής νοημοσύνης ακόμα κι αυτής της δουλείας. Ο
συγγραφέας δανείζεται τον ομηρικό μύθο της «ωραίας Ελένης» μόνο και μόνο
για να αμφισβητήσει την κυρίαρχη λογική του. Ετσι η «Ελένη» του δεν έχει
καμία σχέση με το κατασκευασμένο από τους θεούς είδωλο που στάλθηκε στην
Τροία για να δικαιολογηθεί ένας πόλεμος δήθεν «περί τιμής».
Η «Ελένη» του δεν είναι το σύμβολο της γυναικείας απιστίας, αλλά το
αρχέγονο όμορφο, πανέξυπνο θηλυκό που ξεπερνάει με ευλυγισία τους κάβους,
περιμένοντας ταυτόχρονα τον αγαπημένο της Μενέλαο στην Αίγυπτο και δίνοντας
τελικά αυτή τη διέξοδο.
Στοχεύοντας ιδεολογικά να καταδείξει την ματαιότητα του πολέμου, μας
παρέδωσε μία «ιλαροτραγωδία» που ανατρέπει ακόμα και τους παραδομένους
κανόνες της Σοφόκλειας δομής. Το έργο μπορεί να αναγνωστεί ως η ρομαντική
ιστορία ενός ερωτευμένου ζευγαριού που πάσχει να ξανασυναντηθεί διαλύοντας
τις παρεξηγήσεις, διαθέτοντας ταυτόχρονα κωμικά στοιχεία που ελαφραίνουν
την ατμόσφαιρα, ενώ ταυτόχρονα το εσωτερικό του μήνυμα είναι βαθειά
ριζοσπαστικό ιδεολογικά.
Απ’ αυτήν την άποψη το διφυές αυτό έργο κρύβει παγίδες για τον σκηνοθέτη
του. Παγίδες που ο έμπειρος Βασίλης Νικολαϊδης δεν απέφυγε σε όλη την
ανάπτυξη της παράστασης που έστησε.
Ετσι η μπουλβαρίστικη ευαισθησία της Πέμης Ζούνη (Ελένη) σε συνδυασμό με
την μπρουτάλ και κωμική αλα Μποστ εμφάνιση του Αντώνη Καφετζόπουλου
(Μενέλαος), έρχονταν αντιμέτωποι με έναν σωστά λυρικό χορό, φτιάχνοντας
όμως ένα αξεδιάλυτο αισθητικό κουβάρι. Η ποιητική παρουσία του Νίκου
Αρβανίτη (Τεύκρος) που έκλεισε το έργο με τους στίχους του Σεφέρη «τόσος
πόνος τόση ζωή/πήγαν στην άβυσσο/για ένα πουκάμισο αδειανό για μιαν Ελένη»,
επιβεβαίωσε την διαχρονικότητα του έργου και αποτέλεσε μιαν αιχμή που όμως
δεν δικαιολόγησε η υπόλοιπη παράσταση.
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ