«Η ΕΛΕΝΗ» του Ευρυπίδη σε Μετάφραση Δημήτρη Δημητριάδη και Σκηνοθεσία
Δημήτρη Καρατζά, στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου
Εξήντα χρόνια κλείνουν φέτος από την πρώτη γενική δοκιμή του Φεστιβάλ
Επιδαύρου με τον Ιππόλυτο του Ευρυπίδη σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ροντήρη και τα
φετινά «θυρανοίξια» των Επιδαυρίων συντελέστηκαν με τον νεότερο σκηνοθέτη
που ανοίχτηκε ποτέ στο θηριώδη χώρο, τον 26χρονο Δημήτρη Καρατζά να
αναμετράται με αυτόν και την «Ελένη» του Ευρυπίδη, που είχε
πρωτοπαρουσιάσει πέρυσι σε κλειστό χώρο στο Εθνικό Θέατρο.
Σε αυτήν την τραγωδία με το αίσιο τέλος, η πραγματική Ελένη ζει στην
Αίγυπτο ενώ η συνονόματή της στην Τροία δεν ήταν παρά ένα είδωλο, παιγνίδι
των θεών η όλη υπόθεση δηλαδή, τόσα βάσανα για μια νεφέλη, λέει ο ποιητής.
Ενώ ο σύγχρονός μας Σεφέρης το μεταγράφει «για ένα πουκάμισο αδειανό, για
μια Ελένη» . Το έργο διδάσκεται τη στιγμή που η Αθήνα θρηνεί τους νεκρούς
της Σικελικής Εκστρατείας και οι σοφιστές αμφισβητούν τα ιερά και τα όσια
όπως το αλάθητο των θεών και ο Ευρυπίδης αποδομεί τους ομηρικούς μύθους και
τους ίδιους τους θεούς (οι Θεοί δεν έχουν μίσος για τους ευγενείς. Οι
δυσκολίες της ζωής είναι όλες για τους αφανείς), ουσιαστικά μιλάει για το
παράλογο του πολέμου, ενώ συγχέει σκόπιμα τα είδη εμπλέκοντας στην τραγωδία
κωμικά στοιχεία.
Ο Καρατζάς δεν ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα να αναδείξει αυτά τα ιδεολογικά
στοιχεία του έργου αλλά να μας παρουσιάσει μια καινούργια φόρμα παράστασης
της τραγωδίας.
Η εννεαμελής ομάδα του μας αφηγείται το έργο και όλοι κυκλικά αποσπούνται
ώστε να «παίξουν» τους πρωταγωνιστικούς ρόλους, ενώ τα χορωδιακά μέρη
εκφωνούνταν από το σύνολο της ομάδας όπως και οι αφηγήσεις του Άγγελου.
Αυτά ήταν και τα πιο πετυχημένα σημεία της σκηνοθετικής παρέμβασης.
Ο Καρατζάς ανέβασε το έργο ως παρωδία εκμεταλλευόμενος τα διαφορετικά ύφη
που παίζουν ανάμεσα στο τραγικό και κωμικό ή ειρωνικό στοιχείο του
Ευρυπίδη.
Δεν είμαι όμως καθόλου σίγουρη πως αυτή η αντιμετώπιση ήταν λειτουργική
καθόλη την ανάπτυξη του έργου. Πολλές φορές τα τραγικά κείμενα με την
σκληρή εσωτερική τους δομή, «κλωτσούν» στην υπερβολική εξωτερική αναδόμηση.
Παρόλα αυτά όμως η παράσταση ήταν λιτή και διαυγής, με τους ηθοποιούς να
μην παρεκκλίνουν της σκηνοθετικής παιγνιώδους ανάγνωσης, την κίνηση της
Σταυρούλας Τσιάμου να καθοδηγεί τους ηθοποιούς να γεμίζουν το κοίλον και τα
νεοαποικιακά κοστούμια της Ιωάννας Τσάμη να παραπέμπουν στην «Αντιγόνη» του
Λευτέρη Βογιατζή.
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ