«ΘΕΙΟΣ ΒΑΝΙΑΣ» του Α.Π. Τσέχωφ, σε μετάφραση Χρύσας Προκοπάκη και
σκηνοθεσία Λίλλυς Μελεμέ, στο Θέατρο Αμερικής.
Τέλος του 19ου αιώνα στη Ρωσία.
Οι ήρωες του Τσέχωφ, μεσοαστοί της επαρχίας, πνίγονται και βουλιάζουν στην
απραξία, μέσα σε μια κοινωνική κουφόβραση που λίγα χρόνια μετά, θα γεννήσει
τη μεγαλύτερη επανάσταση του επόμενου αιώνα. Την επανάσταση που θα λειώσει
στα τέλη του και θα έχει όλα τα χαρακτηριστικά της τραγικότητας της ίδιας
της φυσιογνωμίας του Ρώσικου λαού.
Οι χαρακτήρες όμως του Τσέχωφ, τελικά δραπετεύουν από τον συγκεκριμένο
χωροχρόνο, δεν φωτογραφίζονται μέσω μιας ορθολογικής ηθογραφίας, αλλά
αποκτούν εκείνη την ποιητικότητα που αναδεικνύει την διαχρονική υπαρξιακή
αγωνία του ανθρώπου.
Ετσι στην απορία του συγγραφέα «άραγε, αυτοί που θα ζήσουν 200,300 χρόνια
μετά από μας, θα μας θυμούνται με έναν καλό λόγο», μπορούμε με σιγουριά να
απαντήσουμε πως εμείς περίπου 120 χρόνια μετά , έχουμε πολλούς καλούς
λόγους για να τους θυμόμαστε.
Στα έργα του φαινομενικά δεν συμβαίνει τίποτα το συνταρακτικό. Η ζωή των
ανθρώπων χάνεται μέσα σε μια αίσθηση ματαιότητας, ανεκπλήρωτων ερώτων,
προσδοκιών και ονείρων. Εν τω μεταξύ η πραγματικότητα γύρω τους αλλάζει κι
αυτοί μένουν καθηλωμένοι στον ασφυκτικό τους μικρόκοσμο τρέμοντας
ουσιαστικά τις αλλαγές που τόσο επιθυμούν.
Σ’ αυτό το πλαίσιο και ο «Θείος Βάνιας» και η Σόνια και η Ελένα και ο
γιατρός Αστρόφ ακόμα και οι υπόλοιποι ήρωες, μένουν παγιδευμένοι στη φθορά
της καθημερινότητας, τη μοναξιά και την πλήξη.
Όμως πίσω από την τραγωδία της ζωής κρύβεται και μία γελοία πλευρά της,
μοιάζει να μας λέει ο συγγραφέας.
Ο Κωνσταντίν Στανισλάφσκι ανέβαζε τα έργα του Τσέχωφ ως δράματα, ενώ ο
συγγραφέας τα θεωρούσε κωμωδίες.
Η διάσταση αυτή ενυπάρχει σε όλες τις σκηνοθετικές προσεγγίσεις του έργου.
Η Λίλλυ Μελεμέ υιοθέτησε μια γλυκόπικρη, λυρική απόδοση με έντονες τις
σαρκαστικές πινελιές, δε φοβήθηκε την εσωτερική ψυχολογική δράση αλλά και
μια σχετική ένταση στις εξωτερικές συγκρούσεις.
Εκείνοι που πραγματικά πρωταγωνίστησαν ήταν η Σόνια της Αλεξίας Καλτσίκη
με τα πανέξυπνα μάτια και ο κουρασμένος ιδεαλιστής γιατρός του Στέλιου
Μάινα.
Ευγενική φιγούρα ο Θείος Βάνιας του Γιάννη Φέρτη, ερχόταν σε κόντρα με την
περήφανη κοψιά του ίδιου του ηθοποιού Φέρτη.
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ