«ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ εν Τ…», μια θεατρική παραγωγή του Κέντρου Θεατρικής
Πρακτικής Γκαρτζενίτσε, σε Σκηνοθεσία του Βλοτζεμιέρζ Στανιέφσκι, στο
Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, στο πλαίσιο του Πολιτιστικού Προγράμματος της
Πολωνικής Προεδρίας της ΕΕ
Ο Στανιέφσκι είναι μαθητής του Γκροτόφσκι, κυρίαρχος στο ερευνητικό θέατρο
της χώρας του της Πολωνίας, στην μετά – Γκροτόφσκι εποχή.
Η ομάδα του Gardzienice ιδρύθηκε το 1977 στο ομώνυμο μικρό χωριό που
σύντομα έγινε διάσημο εξ αιτίας αυτού του θεατρικού ερευνητικού κέντρου .
Ο ιδρυτής του υπερηφανεύεται ότι αυτός συνέλαβε την ιδέα ενός «οικολογικού
θεάτρου» που στηρίζεται στην σωματική κίνηση, τη μουσική και την οργανική
σύνδεση με τη φύση. Στόχος το αθώο κοινό των επαρχιών και όχι οι
αλλοτριωμένες νομεγκλατούρες της πόλης, αποτελούμενες από αστικό κοινό,
κριτικούς, συντελεστές και λοιπούς γραφειοκράτες του θεάτρου.
Ο Στανιέφσκι προσεγγίζει τις παγανιστικές και ορθόδοξες τελετουργίες που
επιβιώνουν ακόμα αλλά και τις τσιγγάνικες παραδόσεις και τις εντάσσει στη
θεατρική του αντίληψη.
Μέσα από μια τέτοια εθνομουσικολογική έρευνα και τους δικούς του κώδικες
προσεγγίζει και την αρχαία τραγωδία, έχοντας την πρόθεση να ανιχνεύσει μέσα
από αυτήν «τις διαθέσεις των καιρών» όπως δηλώνει ο ίδιος. Και ακόμη
περισσότερο. Να ερμηνεύσει την παρούσα ευρωπαϊκή κρίση. Δύσκολο το
εγχείρημα όταν σ’ αυτό εμπλέκονται τα διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης της
Ευρώπης, το θέμα της ευσέβειας και πώς αυτό βιώνεται στην «καθολική
Πολωνία» και την «ορθόδοξη Γεωργία», μα κυρίως η διαχείριση από την εξουσία
του φόβου, ως κεντρικό διακύβευμα και της αρχαίας τραγωδίας.
Ετσι παρακολουθήσαμε μια παράσταση σε θυελλώδη ρυθμό, με τη σωματικότητα
και την αέναη κίνηση των ηθοποιών κυρίαρχα, με ένα ρευστό χορό και την
μουσική να κυριαρχεί ως μελωδία αλλά και ως ήχος και ρυθμός από έναν
πράγματι εξαίρετο θίασο.
Σε μια οθόνη πάνω από τη σκηνή, φωτογραφίες αγαλμάτων της Αρτέμιδος
συνυπήρχαν με εικόνες μεσαιωνικών τελετουργιών που συνεχίζουν να τελούνται
σήμερα στην Πολωνία για την ιερή εικόνα της «Μαύρης Παναγίας της
Czestochowa”.
Τις εικόνες αυτές διαδέχονται άγριες συγκρούσεις διαδηλωτών και ΜΑΤ από
τους δρόμους της Αθήνας. Η εικόνα μιας πόλης σε κρίση που ξορκίζει το φόβο,
γινόμενη πεδίο συμβολικής υπέρβασής του.
Ετσι η ακούσια θυσία (της Ιφιγένειας;) που επιβάλλεται από την εξουσία,
γίνεται επιθετική πράξη του θύματος κατά του θύτη του. Πολλαπλές οι
αναγνώσεις στην σκηνοθετική προσέγγιση του Πολωνού σκηνοθέτη που
αντιπαραβάλλει την ευσέβεια της χώρας του με την συγκρουσιακή λογική του
αρχαίου αθηναϊκού πνεύματος.
Μια παράσταση για «συλλέκτες» του είδους, όπως εύστοχα παρατήρησε και μία
φίλη μου.
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ