«Ο Εχθρός του λαού» του Ερρίκου Ιψεν» σε σκηνοθεσία Τόμας Οστερμάιερ από το
θέατρο Σαουμπίνε, στην Πειραιώς 260 στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.
Δεν μας απογοήτευσε ούτε αυτή τη φορά ο ρηξικέλευθος Φερμανός σκηνοθέτης
που μαζί με τον Φλόριαν Μπόρχμαϊερ , μας παρέδωσαν έναν διασκευασμένο,
σύγχρονο, παλλόμενο Ιψεν, που επαναφέρει τα ίδια ερωτήματα από το τέλος του
19ου αιώνα έως τον 21ο αιώνα της καπιταλιστικής κρίσης, που παίρνει και τη
μορφή κρίσης της Δημοκρατίας.
Ο γιατρός λοιπόν Στόκμαν θα αποκαλύψει και σήμερα πως το νερό των πηγών της
τουριστικής λουτρόπολης είναι μολυσμένο και θα έλθει αντιμέτωπος με τον
αδελφό του τον Δήμαρχο αλλά και την πλειοψηφία των κατοίκων που η αποκάλυψη
αυτή βλάπτει τα οικονομικά τους συμφέροντα, ενώ ήδη τον έχουν
εγκαταλείψει οι φίλοι του οι δημοσιογράφοι που πείθονται από τον εκδότη
τους ότι είναι προς το συμφέρον όλων να κουκουλωθεί η υπόθεση.
Όμως ο Οστερμάιερ δεν θέλει να παίξει ένα γνωστό μανιχαϊστικό παιγνίδι
μεταξύ καλού και κακού. Ο στόχος του είναι οι εγγενείς αντιφάσεις της ίδιας
της κοινωνίας, η χειραγώγησή της, ο τρόπος που διαμορφώνεται η «περίφημη
κοινή γνώμη» η ευθύνη του καθένα μας ξεχωριστά, το ερώτημα «εσύ τι θα
έκανες στη θέση του».
Ετσι ο δημόσιος λόγος του γιατρού Στόκμαν αντικαθίσταται από το μανιφέστο
της γνωστής πλέον γαλλικής αόρατης επιτροπής «η επερχόμενη εξέγερση» του
2008 και η γνωστή ρήση «δεν περνάει η οικονομία κρίση, η ίδια η οικονομία
είναι η κρίση».
Και στο τέλος ο εργοστασιάρχης πεθερός του, υπεύθυνος της μόλυνσης του
παραδίδει το πακέτο των μετοχών των λουτρών και κατά την εκδοχή του
σκηνοθέτη η αυλαία πέφτει ενώ το ζευγάρι το κοιτάζει αμήχανο, έχοντας πίσω
του μόνο καταστροφή.
Εν τω μεταξύ ο διάλογος έχει μεταφερθεί στην πλατεία και οι θεατές
καλούνται να πάρουν θέση: Εχει πάντα δίκιο η πλειοψηφία;
Σκηνές θεατρικά ξεχωριστές τα χρωματιστά μπουγελώματα, ο νεαρός Στόκμαν με
το νεογέννητο παιδί του και το νεανικό τους σπίτι με τη ροκ μπάντα να
κάνει πρόβες, λεπτοδουλειά προκειμένου να αναδειχτούν οι σχέσεις μεταξύ των
προσώπων, τα συνθήματα στους τοίχους, η φασιστική εμφάνιση του πεθερού με
το ζωντανό σκύλο επί σκηνής, που ειρωνικά απέδειξε ποιοι κρατούν τα νήματα
από το παρασκήνιο όλων των κοινωνικών εντάσεων. Μα κυρίως η ιδεολογική και
αισθητική σταθερότητα του σκηνοθέτη, που ξεσκόνισε ένα παλιό κείμενο και
ανέδειξε την επαναστατικότητά του, με την έννοια ότι το κατέστησε πολιτικά
ενεργό στο σήμερα.
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ