“Ο ΗΛΙΘΙΟΣ» του Φιόντορ Ντοστογέφσκι από την πειραματική Σκηνή του Εθνικού
Θεάτρου, σε σκηνοθεσία Στάθη Λιβαθινού
Πόσα «θεατρικά στοιχεία» μπορεί να βρει ένας σκηνοθέτης στο σώμα ενός
κλασσικού λογοτεχνικού έργου του όγκου και του επιπέδου του «Ηλίθιου» ,
προκειμένου αφενός μεν να στηριχθεί η σκηνική οικονομία και αναγκαία δράση,
αφετέρου δε να μη χαθεί η φιλοσοφική ανάπτυξη και να μην προδοθεί η σκέψη
του συγγραφέα;
Και μάλιστα όταν πρόκειται για ένα κείμενο που ο ήρωας δεν είναι ένας
ψυχογραφημένος χαρακτήρας αλλά μια σύλληψη, μια ιδέα του συγγραφέα
ενσαρκωμένη σε ένα πρόσωπο.
Ο πρίγκιπας Μίσκιν είναι η ενσάρκωση του καλού, της ταπεινοφροσύνης, της
αγιοσύνης, ένα ανέφικτο πρόσωπο που παίρνει ανθρώπινα χαρακτηριστικά μόνον
όταν αποκτά ανθρώπινες ιδιότητες, ήτοι αδυναμίες, όταν αυτοαναιρείται.
Η χριστιανική αντίληψη για τον άνθρωπο είναι αντίθετη απ’ αυτήν της αρχαίας
τραγωδίας. Εκεί η ύβρις (πχ ο φόνος) είναι αυτή που διαταράσσει την κοσμική
ισορροπία, μετά όμως από την τιμωρία (Άττις) ακολουθεί η κάθαρση και η
επανάκτηση της.
Αντίθετα στο Ντοστογέφσκι η ίδια η ανθρώπινη ζωή είναι αμαρτία και ο φόνος
δίνει μια κάποια λύση για να παρέμβει το θείο.
Με αυτά παλεύει ο συγγραφέας και καταλαβαίνει κανείς τον άθλο να
μεταφερθούν στη σκηνή και μάλιστα να επιβεβαιώσουν τη μαγεία της.
Αυτό το στοίχημα κέρδισε ο Στάθης Λιβαθηνός, βαθύς γνώστης του ρώσικου
θεάτρου και της λογοτεχνίας, αλλά και οι υπόλοιποι συντελεστές ( η ποίηση
της παρουσίας της Μαρίας Ναυπλιώτου καθώς ενσάρκωνε την καλλονή που
λατρεύεται και αναθεματίζεται την ίδια στιγμή, καθήλωνε τους θεατές) .
Επί έξι ώρες παρακολουθήσαμε να ανθρώπινα πάθη να παίρνουν σκηνική υπόσταση
σε μία παράσταση που λειτουργούσε σαν ένα νυχτερινό ταξίδι με τρένο, ένα
εσωτερικό ταξίδι ψυχής.
ΑΘΗΝΑ 17-12-07
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ