ΟΙΔΙΠΟΥΣ ΤΥΡΑΝΝΟΣ του Σοφοκλέους, από το ΑΜΦΙ-ΘΕΑΤΡΟ του Σπύρου
Ευαγγελάτου, σε μετάφραση Κ.Χ.Μύρη, στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου
Είναι γνωστό ότι ο τραγικός μύθος του Οιδίποδα με το πρωτεϊκό θέμα,
απασχόλησε όσο κανείς άλλος τη φιλολογική και φιλοσοφική σκέψη, θεωρήθηκε
ως η κορύφωση της καλλιτεχνικής πορείας του Σοφοκλή τόσο που ο Αριστοτέλης
άντλησε απ’ αυτήν κυρίως την τραγωδία, τους κανόνες της δραματικής τέχνης
στην «Ποιητική» του. Απειρες οι προσεγγίσεις ενός δράματος που γεφυρώνει το
αρχαίο πνεύμα με τη δυτική σκέψη, εφόσον θέτει τον άνθρωπο και την
αντικειμενική του ευθύνη, σχεδόν εξατομικευμένα στο κέντρο του σύμπαντος.
Γραμμένο κατά την έναρξη του πελοποννησιακού πολέμου που θα οδηγήσει
αργότερα στην καταστροφή της Αθηναϊκής δημοκρατίας, στο δεύτερο μισό του
κλασσικού πέμπτου αιώνα, με φόντο το μεγάλο λοιμό που στοίχισε στην Αθήνα
ακόμα και το θάνατο του Περικλή, υποβάλλει τους Αθηναίους τον βαθύτερο
στοχασμό για τη θέση του ανθρώπου στον συμπαντικό κόσμο.
Ένα έργο υπαρξιακής αυτογνωσίας, η πορεία ενός ανθρώπου στην συνείδηση της
ύπαρξής του και στην ανάληψη της ευθύνης μπροστά στην αντικειμενική
διαταραχή της κοσμικής τάξης που προκαλούν οι πράξεις του ακόμα και χωρίς
πρόθεση.
Ο Οιδίποδας θα τιμωρήσει ο ίδιος τον εαυτόν του γιατί έστω και ασύνειδα
αμάρτησε. Παραβίασε έστω και εν αγνοία του βασικούς νόμους της ανθρώπινης
συνύπαρξης. Τέλεσε παρότι εν αγνοία του, πατροκτονία και αιμομιξία.
Η κατάκτηση της γνώσης θα γίνει επώδυνα και το εσωτερικό της φως θα τον
τυφλώσει. Η κατάρρευσή του θα πάρει μεγαλειώδη χαρακτήρα, εφόσον οδηγήθηκε
εκεί με δική του βούληση. Ετσι η κοσμική τάξη θα αποκατασταθεί.
Με αυτό το έργο αποφάσισε ο έμπειρος Σπύρος Ευαγγελάτος να αναμετρηθεί,
στηριγμένος στην δοκιμασμένη μετάφραση του Κ.Χ. Μύρη και με έναν θίασο
καλοδουλεμένο.
Σ’ έναν λιτό σκηνικό χώρο που δημιούργησε ο Γιώργος Πάτσας με κάπως δειλά
«πειραγμένα κοστούμια» (φορούσαν όλοι πάνω από τα κοστούμια τους διαφανή
πλαστικά αδιάβροχα) και με μια κάπως οπερετική μουσική, παίχτηκε το δράμα
με έναν τρόπο θα λέγαμε «ευανάγνωστο».
Τόσο που το κοινό ανταποκρινόταν στην πλοκή, σαν να παρακολουθούσε θρίλερ
και έψαχνε το δολοφόνο.
Η παρουσία του Κωσταντίνου Μαρκουλάκη δεν επέτρεψε μια κάποια προέκταση
στον τραγικό ήρωα πέραν του ρόλου του στην εξέλιξη της πλοκής.
Η ερμηνεία του στηρίχτηκε σε μια ισοτονική δυναμική εμφάνιση που
εξουδετέρωνε τις ίδιες τις δραματικές αποκαλύψεις, η δε σταδιακή κατάρρευση
του ήρωα που βυθίζεται στη γνώση πριν βυθιστεί στο σκοτάδι των ματιών του,
εκφράστηκε με παιδικό θυμό αντί για την μεγαλειώδη ταπεινότητα που απαιτεί
η κατάκτηση της αυτογνωσίας.
Αντίθετα η Καριοφυλλιά Καραμπέτη διαθέτει το μέγεθος μιας βασιλικής
Ιοκάστης, αλλά στο σύνολο δεν κατόρθωσε να κάνει τη διαφορά στο συμβατικό
σύνολο.
Πάντως εάν η απάντηση στις εκσυγχρονιστικές σκηνοθετικές αντιλήψεις
πρόσληψης του αρχαίου δράματος που τόσο έχουν επικριθεί από τους βετεράνους
εγχώριους σκηνοθέτες και κριτικούς του είδους , είναι οι καλές αναγνώσεις
των κειμένων επί σκηνής, οφείλουμε να πούμε πως πολύ θόρυβος για το τίποτα.
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ