«Οιδίπους Τύραννος» του Σοφοκλή, σε Μετάφραση του Μ. Βολανάκη και
Σκηνοθεσία Τσέζαρις Γκραουζίνις στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Επιδαύρου
Είναι γνωστό ότι ο τραγικός μύθος του Οιδίποδα με το πρωτεϊκό θέμα,
απασχόλησε όσο κανείς άλλος τη φιλολογική και φιλοσοφική σκέψη. Θεωρούμενο
δε ως η κορύφωση της καλλιτεχνικής πορείας του Σοφοκλή, ο Αριστοτέλης
άντλησε απ’ αυτήν κυρίως την τραγωδία, τους κανόνες της δραματικής τέχνης
στην «Ποιητική» του. Παρότι ο Σοφοκλής εμφανίζεται «θεολογικότερος» των
άλλων τραγικών, εφόσον πιστεύει στους «χρησμούς», τους οποίους αμφισβητούν
οι ήρωες προκαλώντας έτσι την καταστροφή τους, ο «Οιδίποδάς» του γεφυρώνει
το αρχαίο πνεύμα με τη δυτική σκέψη, θέτοντας τον άνθρωπο και την
αντικειμενική του ευθύνη, σχεδόν εξατομικευμένα στο κέντρο του σύμπαντος
Ένα έργο υπαρξιακής αυτογνωσίας, η πορεία ενός ανθρώπου στην συνείδηση της
ύπαρξής του και στην ανάληψη της ευθύνης μπροστά στην αντικειμενική
διαταραχή της κοσμικής τάξης που προκαλούν οι πράξεις του, ακόμα και χωρίς
πρόθεση.
Ο Οιδίποδας θα τιμωρήσει ο ίδιος τον εαυτόν του γιατί έστω και ασύνειδα
αμάρτησε. Η κατάκτηση της γνώσης θα γίνει επώδυνα και το εσωτερικό της φως
θα τον τυφλώσει. Η έλλειψη γνώσης της αρχής θα αντικατασταθεί στο τέλος
από την έλλειψη μιας αίσθησης. Η κατάρρευσή του θα πάρει μεγαλειώδη
χαρακτήρα, εφόσον οδηγήθηκε εκεί με δική του βούληση. Είναι η μοναδική
«νίκη» που επιτρέπεται στον «χαμένο». Ετσι η κοσμική τάξη θα αποκατασταθεί.
Ο Σκηνοθέτης, γέννημα της ρώσικης σχολής και στηριγμένος στην ποιητική
μετάφραση του Βολανάκη, έστησε μια σφιχτά δομημένη παράσταση, με
εξπρεσιονιστικές πινελιές στη φόρμα ,στηριγμένη στους τρεις αρχαίους
«υποκριτές», ένα θίασο ανδρών που εισέρχεται στη σκηνή ρακένδυτος για να
μας παρουσιάσει το έργο.
Με ελάχιστα σκηνικά αντικείμενα (δύο πόρτες, ένα χαλί, μία αναπηρική
καρέκλα) και μουσική στηριγμένη στον αυτοσχεδιασμό των ηθοποιών (Δημήτρης
Θεοχάρης) που έπαιζαν με τη φωνή, το σώμα, ένα τύμπανο, ένα νταούλι, μία
τρομπέτα ή ένα πιατίνι, έφτιαξε δυνατές, εκφραστικές εικόνες, με
αποκορύφωμα την «ένδυση» της Ιοκάστης. Ο 11μελής ανδρικός θίασος και η
αρρενωπή τελετουργία του, δικαίωσε τις σκηνοθετικές προθέσεις.
Ο Αιμίλιος Χειλάκης ήταν μια ευγενική εκδοχή Οιδίποδα, χωρίς όμως το
μεγαλείο του. Παρόλα αυτά δείχνει να βρίσκεται σε επαφή με την ουσία του
αρχαίου δράματος.
Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης (Οιδίποδας στην παράσταση του Ευαγγελάτου το
2010), παρά την εικοκλαστική του παρουσία ως Ιοκάστη, δεν απέφυγε την
ισοτονική κραυγαλέα ερμηνεία, παρότι στο ρόλο του Θεράποντα ήταν πιο κοντά
στο ρόλο.
Θετική έκπληξη ο Κρέων, ο Αγγελος και ο Εξάγγελος του Χρήστου Σαπουντζή.
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ