«ΤΟ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟ» του Χ. Πίντερ, σε Μετάφραση Νίνου Φένεκ-Μικελίδη και
Σκηνοθεσία Λευτέρη Βογιατζή στο «Θέατρο της Οδού Κυκλάδων».
«Το Θερμοκήπιο» γράφηκε το 1958 και ανέβηκε για πρώτη φορά στο Λονδίνο μετά
από 22 έτη.
Το γιατί το άφησε στο συρτάρι ο μεγάλος συγγραφέας μας το λέει ο ίδιος. Δεν
τον ικανοποιούσε αυτή η «μαύρη ανατριχιαστική κωμωδία» του, τη θεωρούσε
κάπως χοντροκομμένη.
Αλλωστε ήδη το αγγλικό κοινό και η κριτική είχε απορρίψει το «Το Πάρτι
γενεθλίων». Στην ουσία η μεταπολεμική ευφορία δεν επέτρεπε στη μεσαία τάξη
της Αγγλίας, να δεχτεί τέτοια οξεία κριτική που τα έβαζε με τους πιο
βασικούς θεσμούς της κρατικής εξουσίας και των κοινωνικών δομών.
«Το Θερμοκήπιο» μαζί με το «Πάρτι γενεθλίων» και το «Βουβό γκαρσόνι»,
αποτελούν μία τριλογία για την αόρατη εξουσία που αλλοτριώνει τα άτομα,
ισοπεδώνει τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, χειραγωγεί τελικά την κοινωνία
ολόκληρη. Ένα έργο προφητικό που γράφηκε πριν γίνουν γνωστά τα σοβιετικά
ψυχιατρεία για τους αντιφρονούντες, πριν τα βασανιστήρια των πολιτικών
κρατουμένων στη Λατινική Αμερική, πριν γίνουν γνωστές οι συνθήκες κράτησης
στις φυλακές του Μπέλφαστ από τους Αγγλους, πριν το Αμερικανικό
Γκουαντάναμο.
Το έργο προοιωνίζει τον πολιτικό Πίντερ πριν ο ίδιος συνειδητά (μετά το
1980 και την επέλευση της Μ. Θάτσερ), στρατευτεί με την τέχνη του.
Ο Βογιατζής δημιούργησε και πάλι έναν μαγικό χώρο στο μικρό του θέατρο
(σκηνικά Εύας Μανιδάκη). Ένα χώρο με αίθριο(όπου έπεφτε ακόμη και χιόνι),
που περιλάμβανε γραφείο και αίθουσα «πειραμάτων», μεταλλικά παλιά έπιπλα
και σκάλες και αναβατήρες που ανέδυαν μια παγωμένη αίσθηση , κάπως παλιά
και αποστειρωμένη. Είναι ο χώρος ενός κρατικού θεραπευτηρίου, στο οποίο οι
αθέατοι ανώνυμοι τρόφιμοι (αναφέρονται με κωδικούς αριθμούς), κακοποιούνται
από τους γιατρούς και το υπόλοιπο προσωπικό και τελικά εξεγείρονται και
τους σφάζουν.
Μέσα σ’ αυτό το εφιαλτικό τοπίο, τρόφιμοι και προσωπικό, ανώτερο και
κατώτερο, γίνονται γρανάζια του ίδιου μηχανισμού, ενσωματώνονται και
μετατρέπονται σε θύτες και θύματα. Υπερισχύει μόνον ο μηχανισμός που
εξακολουθεί να λειτουργεί για να αναπαράγει τον εαυτόν του. Καινούργιες
άλλωστε προσλήψεις θα γίνουν.
Ο Βογιατζής σκηνοθέτησε και ερμήνευσε τον Ρουτ (Διευθυντή του ιδρύματος)
με τον γνωστό του κώδικα. Ηρεμα, με σαφήνεια, υποδόριο χιούμορ, υποβόσκουσα
σκληρότητα, λεπτομέρεια ακόμα και στην τελευταία λέξη. Πίσω από τις ατάκες,
τις σκηνές, ακόμα και τα αστεία, κρύος ιδρώτας διέτρεχε την ραχοκοκαλιά της
παράστασης. Ετσι υπηρέτησαν το έργο και οι άξιοι ηθοποιοί.
Παντελής Δεντάκης, Δημήτρης Ημελλος, Αλεξία Καλτσίκη, Βασίλι Κουκαλάνι,
Γιάννης Νταλιάνης, Θάνος Τοκάκης.
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ