«ENTA ΓΚΑΜΠΛΕΡ» του Χ. Ιψεν, σε σκηνοθεσία Βασίλη Νικολαϊδη και μετάφραση
Μ. Βολανάκη, από το ΔΗΠΕΘΕ ΑΓΡΙΝΙΟΥ
Φαντάζεται κανείς πόσο προκάλεσε αυτό το έργο στον καιρό του, τέλος του
19ου αι., και στις αρχές του 20ου , με το να εμφανίζει στη σκηνή μια
αντισυμβατική γυναίκα, με περίεργη ψυχολογία, σύγχρονες νευρώσεις,
ναρκισίστρια, αμαζώνα, που αρνείται το ρόλο της μητρότητας, απελπισμένη από
το μεσοαστικό της περιβάλλον, εγκλωβισμένη όμως σ’αυτό, να πλήττει και να
ταλαντεύεται ανάμεσα στην πρόκληση του σκανδάλου και στο φόβο των συνεπειών
του. Κομφορμίστρια και αντικομφορμίστρια συγχρόνως.
«Γκάμπλερ» σημαίνει και παίχτης και τζογαδόρος. Η ανδρόγυνη Εντα τζογάρισε
την ίδια της τη ζωή. Ισως να είχε γεννηθεί πολύ νωρίς.
Πράγματι ο Ιψεν είναι ο πρώτος θεατρικός συγραφέας που ανέβασε στη σκηνή
την «γυναίκα» όχι ως ρωμαντική ύπαρξη αλλά ως άνθρωπο με σάρκα και οστά,
κοινωνικό δημιούργημα περισσότερο παρά ως «φύση».
Αυτή η πρωτοπόρα ανάγνωση του γυναικείου ψυχισμού αντέχει ως σήμερα, παρά
τις αλλαγές στην κοινωνική θέση της γυναίκας που έφερε ο 20ος αιώνας. Όμως
απαιτείται αρκετό σκηνικό «ξεσκόνισμα» για να δοκιμαστεί το έργο ακριβώς
στο φόντο αυτών των αλλαγών.
Ο Βασίλης Νικολαϊδης προσπάθησε να φέρει την Εντα περισσότερο στο σήμερα
και να τονίσει την ειρωνική δραματικότητα του κειμένου με σύμμαχό του τη
εξαίρετη μετάφραση του Βολανάκη, αλλά πιστεύω πως η προσπάθειά του ήταν
άτολμη.
Στεγνή και αγοροκοριτσίστικη η Εντα της Λουκίας Πιστιόλα , κινήθηκε στο
πλαίσιο μιας νευρωτικής γυναίκας, καλός και ο υπόλοιπος θίασος με τον
Βασίλη Ευταξόπουλο στο ρόλο του ψυχαναγκαστικού Τέσμαν και τον Ζαχαρία Ρόχα
ως Λέβμποργκ, το φαντασιακό ανδρικό πρότυπό της.
ΑΘΗΝΑ 12-5-08
ΜΟΣΧΟΧΩΡΙΤΟΥ ΟΛΓΑ