ÃÉÁ ê. ÔÅÁ ÂÁÓÉËÅÉÁÄÏÕ
ÁÐÏ: ÏËÃÁ ÌÏÓ×Ï×ÙÑÉÔÏÕ
Ç ÅÐÉÄÇÌÉÁ ÔÏÕ ÁÍÄÑÉÊÏÕ “ÃÕÌÍÏÕ” ÓÔÉÓ ÈÅÁÔÑÉÊÅÓ ÌÁÓ ÓÊÇÍÅÓ
ÌÉÁ ÁËËÇ ÅÊÄÏ×Ç
Åíá áðü ôá êáôåîï÷Þí ðñùôüôõðá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôçò ôÝ÷íçò ôïõ äõôéêïý
ðïëéôéóìïý, óçìåßùíå åìöáôéêÜ ï Levi Strauss, åßíáé ç Üðëçóôç êáé öéëüäïîç
åðéèõìßá ôïõ íá êáôÝ÷åôáé Ýíá áíôéêåßìåíï ðñïò üöåëïò ôïõ éäéïêôÞôç Þ áêüìá
ôïõ ÈÅÁÔÇ.
Ìå Üëëá ëüãéá êáé ãéá íá ðåñéïñßóïõìå ôï èÝìá óôï óýã÷ñïíï èåáôÞ, áõôüò
Ý÷åé ôçí ôÜóç ü÷é íá åðéêïéíùíåß ìå ôï Ýñãï ôÝ÷íçò óå øõ÷éêü êáé
ðíåõìáôéêü åðßðåäï, áëëÜ êáôÜ ôï äõíáôüí íá ôï éäéïðïéåßôáé üðùò üëá ôá
åìðïñåýìáôá. Êáé åßíáé ãíùóôü ðùò óå óõíèÞêåò Üãñéïõ åìðïñéêïý
áíôáãùíéóìïý, áêüìá êáé ôï êáëëéôå÷íéêü ðñïúüí ãéá íá ðñïóåëêýóåé ðåëÜôåò
ðñÝðåé íá îå÷ùñßóåé ãñÞãïñá êáé Üìåóá áðü ôá ïìïåéäÞ, íá ðñïêáëÝóåé áßóèçóç
ìå ôçí åìöÜíéóÞ ôïõ óôçí áãïñÜ, íá óõæçôçèåß åßôå èåôéêÜ, åßôå áñíçôéêÜ.
ÅÜí äå êáôïñèþóåé íá “óïêÜñåé” êáé ìéá ìåñßäá ôïõ êïéíïý, ôüôå Ý÷åé óßãïõñï
ôï ìåñßäéü ôïõ áðü ôçí ðßôôá ôçò áãïñÜò, ðïõ ùò ãíùóôüí äåí öôÜíåé ãéá
üëïõò.
ÁõôÞ ç áñðáêôéêÞ äéÜèåóç ôïõ êïéíïý, ðïõ ìåôáöñÜæåôáé óå ïðôéêÞ ëáãíåßá
óôçí ðåñßðôùóç ôçò ôÝ÷íçò ôïõ èåÜìáôïò, Ý÷åé Þäç äéáìïñöùèåß áðü Ýíá óýíïëï
êïéíùíéêþí üñùí êáé äåäïìÝíùí, áðü ôïí ðïëéôéóìü ôçò êáôáíÜëùóçò ôçò
åéêüíáò.
“Ôï èÝáìá äåí åßíáé áðëÜ Ýíá óýíïëï åéêüíùí, áëëÜ ìéá êïéíùíéêÞ ó÷Ýóç
ìåôáîý ðñïóþðùí äéá ìÝóïõ ôùí åéêüíùí” ôüíéæå ï Ãêõ Íôåìðüñ, åõöïñïýìåíïò
áðü ôá åðáíáóôáôéêÜ ìáíéöÝóôá ðåñß ôÝ÷íçò ôïõ ÌÜç ôïõ 68. ÁëëÜ áõôÜ
áðïôåëïýóáí áíÞóõ÷åò óêÝøåéò ôïõ ôåëåõôáßïõ ñùìáíôéêïý êéíÞìáôïò ôïõ áéþíá
ìáò.
ÓÞìåñá åßíáé ìÞðùò Üìïéñïé åõèõíþí êáé áèþïé ïé êáëëéôÝ÷íåò ôïõ èåÜìáôïò;
Ðïëý ìåëÜíé ÷ýèçêå öÝôïò óôéò óåëßäåò ôùí Ýã÷ñùìùí ðåñéïäéêþí ðïéêßëçò ýëçò
áëëÜ êáé ôùí åöçìåñßäùí, ãéá ôçí “åðéäçìßá” ôùí ãõìíþí áíäñþí óôéò óêçíÝò
ôùí èåÜôñùí ìáò.
Ôï ãõìíü óõíå÷ßæåé åí Ýôåé 2000 íá åîéôÜñåé, ãéáôß ôï “ãõìíü” âñßóêåôáé
êïíôÜ óôç óôéãìÞ ôçò óåîïõáëéêÞò åðáöÞò, üôáí äåí ôçí ðñïáíáããÝëåé”, ãéá íá
èõìçèïýìå êáé ôïí Æ. Ìðáôáúã. Ç åéêüíá ôïõ ãõìíïý, ç åéêüíá ôïõ åíäå÷üìåíïõ
Þ åðéêåßìåíïõ óåî, ï áðáãïñåõìÝíïò êáñðüò, óõíå÷ßæïõí íá äéåãåßñïõí. Áò
ôçí “ðåôÜîïõìå” ëïéðüí óôï êïéíü õðü êáëëéôå÷íéêü ìáíäýá.
Ôï ãåãïíüò ðñïêÜëåóå äåêÜäåò óõíåíôåýîåéò ôùí ðñùôáãùíéóôþí ôçò
“ðñüêëçóçò”, óôéò ïðïßåò üëïé õðïóôÞñéîáí ôéò “Üäïëåò” êáëëéôå÷íéêÝò
ðñïèÝóåéò ôïõ åã÷åéñÞìáôïò êáé ôçí áéóèçôéêÞ äéêáßùóç ôçò åðéëïãÞò ôïõò,
åðéêáëïýìåíïé åßôå ôéò åðéôáãÝò ôïõ óõããñáöÝá, åßôå ôçí åéëéêñéíÞ
õðïóôÞñéîç ôïõ Ýñãïõ ôïõ.
Áðü ôçí Üëëç, êïéíü êáé êñéôéêÞ äé÷Üóôçêå áíÜìåóá óôïí áöïñéóìü ôïõ
óêçíéêïý ãõìíïý, ëüãù óêÝôïõ óõíôçñçôéóìïý (ðáñüôé ðñïóÞëèáí áèñüïé ãéá íá
äéáðéóôþóïõí éäßïéò üììáóé ôá ôåêôåíüìåíá) êáé ôçí Üêñéôç áðïäï÷Þ ôïõ óôï
üíïìá ôçò êáëëéôå÷íéêÞò åëåõèåñßáò êáé ôïõ ìåôáìïíôÝñíïõ “ìáúíôáíïý” ôçò
åðáñ÷éþôéêçò ðñùôïðïñßáò ìáò.
Ðüóïé èá Þîåñáí üôé ï Áðüóôïëïò ÃêëÝôóïò ðáßæåé óôç “ÓõíÜíôçóç” åíüò
Ïýããñïõ óõããñáöÝá åÜí äåí óõãêñßíïíôáí… åñìçíåõôéêÜ ôá ïðßóèéÜ ôïõ, ìå
êåßíá ôïõ ÓôñÜôïõ Ôæþñôæïãëïõ óôï “Ðïñôñáßôï ôïõ Íôüñéáí ÃêñÝû”, ï ïðïßïò
óõã÷Ýåé ôï íáñêéóóéóìü ôïõ Þñùá ðïõ õðïäýåôáé, ìå ôïí äéêü ôïõ;
Ðïéüò èá Þôáí êáëýôåñïò êñÜ÷ôçò ãéá íá êáôÝâåé êáíåßò óôï èÝáôñï “ÑÏÅÓ”
(êÜðïõ ðßóù áðü ôçí Ïìüíïéá) áðü ôç öÞìç üôé óôç “ÓôÜóç Êïõôáëéïý”
êõêëïöïñïýí üëïé ãõìíïß åêôüò ôïõ Ê. Êùíóôáíôüðïõëïõ;
ÅðåéäÞ åíüò êáêïý ìýñéá Ýðïíôáé êáé äïèÝíôïò üôé ç áãïñÜ Ýäåéîå íá áíôÝ÷åé
ôï íÝï ðñïúüí, ïé åîåëßîåéò ðÞñáí ôç ìïñöÞ ÷éïíïóôéâÜäáò.
ÅíäåéêôéêÜ áíáöÝñïõìå ôïí Ôüíõ Äçìçôñßïõ ðïõ åìöáíßæåôáé ìå óôñéíãê óôï
“ÊáñíáâÜëé ôïõ Åñùôá”, ôïí Áêýëá ÊáñáæÞóç óôï “ÔïñêïõÜôï ÔÜóï”, ôïí Ãéþñãï
ÌáêñÞ êáé ôçí ÇëÝêôñá ÃåííáôÜ óôï “Ìá÷áßñé óôçí êüôá”, ôïí Êùíóôáíôßíï ÑÞãï
óôá “Êáéíïýñãéá Ñïý÷á ôïõ ÁõôïêñÜôïñá”, ôïí Êþóôá Êñïììýäá óôï “Ç êõñßá ìå
ôéò ÊáìÝëéåò”, ôïí ÌÜíï Ðßíôæç óôï “ÎáíèéÜ ÖñÜïõëá”, ôïí Öþôç ÌáêñÞ óôï
“ÔÝëïò ôïõ êüóìïõ”, ôïí Êþóôá ÊÜððá óôï “Anorexia Nervosa”. Áêüìá êáé ï
Ãéþñãïò ÌåóóÜëáò ôï áðïôüëìçóå óôá “Ðáéãíßäéá ôïõ Åñùôá”, åíþ ï Âëáäßìçñïò
Êõñéáêßäçò …óôï Üó÷åôï, ìáò Ýäåéîå óôéãìéáßá ôá ïðßóèéÜ ôïõ óôïí “Áìëåô
Â’”.
ÖõóéêÜ ç ÷ñÞóç ôïõ ãõìíïý óôéò óêçíÝò ìáò äåí åßíáé êáôé ôï êáéíïýñãéï.
Ìüíï ðïõ ðáëéüôåñá ç åðéëïãÞ ãéíüôáí ìå Üêñá öåéäþ êáé ßóùò åî áéôßáò
áõôïý áêñéâþò áðïäåéêíõüôáí åõèýâïëç, åß÷å êÜðïéï óôü÷ï ðÝñáí ôïõ
äéáöçìéóôéêïý èïñýâïõ.
Åôóé ðÝñáóå ÷áëáñÜ óôï êïéíü ç óôéãìéáßá ãõìíÞ áðïêÜëõøç ôïõ Ê. Áñæüãëïõ
óôçí “ÌáíôÜì ÌðÜôåñöëáû” ôï 1990-1991.
Ç áðñïêÜëõðôç åñùôéêÞ óõíåýñåóç äýï áíôñþí óôï óêëçñü êáé âßáéï “Shopping
and fucking” ôï 1997 êáé ôï ãõìíü ôïõ Áñãýñç ÎÜöç, äåí äéÝèåôå ß÷íïò
ùñáéïðÜèåéáò ðáñÜ ìüíï ðüíï.
Ï Ã. ÌðÝæïò üôáí âõèßæåôáé ãõìíüò óôç èÜëáóóá óôï “Ïýôå Êñýï ïýôå ÆÝóôç”
ôïõ Êñåôò ôï 1998-1999 áðåêäõüìåíïò êÜèå ôé ôï áíèñþðéíï, äåí äéáíïåßôáé íá
ãáñãáëßóåé ôï õðïãÜóôñéï ôïõ êïéíïý. Êé áõôü åéóðñÜôôåôáé Üìåóá. Ïýôå ôï
ðáñáìïñöùìÝíï ãõìíü ôïõ ÌçíÜ ×áôæçóÜââá óôéò “ÂÜê÷åò” (Åðßäáõñïò 1998) Þôáí
äõíáôüí íá äéåãåßñåé ôç ëáãíåßá ôïõ êïéíïý.
Áíôßèåôá ï Êùíóôáíôßíïò ÑÞãïò ðïõ áðü ôï 1995 åíôÜóóåé óôá ÷ïñïäñÜìáôÜ ôïõ
ôéò ãõìíÝò åìöáíßóåéò (“ÄÜöéò êáé ×ëüç” 1995, Éêáñïò 1998) öëåñôÜñåé ìå ôïí
óùìáôéêü áéóèçôéóìü. Åíþ ï Ã. Êéìïýëçò Ýðáéîå ÷áñéôùìÝíá ó÷åäüí ìå ôçí
õðüíïéá ôïõ ãõìíïý óôï “Áíôßï êïñßôóé ìïõ” ôï 1997. Ïóï ãéá ôïí óêçíïèÝôç
Ã. Éïñäáíßäç, áõôüò ÷ñçóéìïðïéþíôáò åéêáóôéêÜ ôá ãõìíÜ óþìáôá ôùí ÌÜñéïõ
ÉïñäÜíïõ êáé ÁíäñÝá Áíäñåüðïõëïõ óôç “Óáëüíéêá” ôï 1998, íïìéìïðïßçóå ôçí
ôÜóç êáé óôï Åèíéêü ÈÝáôñï. ÔÝëïò ôï áðñïêÜëõðôï ãõìíü êáé ç óåîïõáëéêÞ
ðñÜîç åðé óêçíÞò ðïõ ìáò ðáñïõóßáóå ï èßáóïò Bad Actors óôï èÝáôñï Áìüñå ôï
1999, Ýäùóå ôï ðñÜóéíï öùò ãéá ôçí åðáêïëïõèïýìåíç ãåíéêÞ åðÝëáóç ôùí
ãõìíþí , êõñßùò áíäñþí, óôéò óêçíÝò ìáò.
ÔåëéêÜ êáé ðÝñá áðü êÜèå èåùñçôéêÞ áíÜëõóç, ôï êñéôÞñéï ôçò åðéôõ÷ßáò ìéáò
èåáôñéêÞò ðáñÜóôáóçò ðáñáìÝíåé ðÜíôá, ôï êáôÜ ðüóï áõôÞ ìåôáìïñöþíåé ôï
èåáôÞ.
Åôóé áðü ôá ÷ñüíéá ôçò äåêáåôßáò ôïõ 1980, êñáôÜìå ôçí áäñÞ åéêüíá ôïõ
ãõìíïý êïñìéïý ôçò Ëõäßáò Êïíéüñäïõ óôï “Ïé Áãñüôåò ðåèáßíïõí” áðü ôç óêçíÞ
ôïõ È. ÔÝ÷íçò êáé ôçí åñùôéêÞ áýñá ôçò ÊáñéïöõëéÜò ÊáñáìðÝôç óôç “Ëïýëïõ”
(È. Ã. Ìé÷áçëßäç).
Ïóï ãéá ôç óêçíÞ ôçò äéáðüìðåõóçò ôçò ÅëÝíçò áðü ôïõò Ôñþåò, üðïõ ç
çèïðïéüò ôïõ èéÜóïõ LA MAMA óýñåôáé ãõìíÞ êáé âñùìéóìÝíç áíÜìåóá óôéò
åîáãñéùìÝíåò Ôñùáäßôéóóåò, áõôÞ ðáñüôé ôçí åßäáìå ðÝñéóõ ôï êáëïêáßñé,
ðñïÝñ÷åôáé áðü ôç áéóèçôéêÞ ôçò äåêáåôßáò ôïõ 70. Ïôáí äçëáäÞ ôï áíèñþðéíï
êïñìß áðïôåëïýóå, ôïõëÜ÷éóôïí ãéá ìéá ìåñßäá èåáôñáíèñþðùí, ìÝñïò ôïõ
èåáôñéêïý õëéêïý êáé ü÷é èÝáìá ëáãíåßáò.
Áò ìçí âáõêáëßæåôáé ëïéðüí êáíåßò. Ç áðïãýìíùóç ðáßñíåé âáèý áñ÷áéôõðéêü
÷áñáêôÞñá ìüíï óôïõò ðïëéôéóìïýò ðïõ áõôÞ Ý÷åé Ýíá ðëÞñåò íüçìá Þ üôáí ï
êáëëéôÝ÷íçò ðñïóðáèÞóåé íá ôçò äþóåé Ýíá ôÝôïéï. Äõóôõ÷þò üìùò áõôÞ äåí
åßíáé ç ðåñßðôùóÞ ìáò êáé ïé åîáéñÝóåéò äåí áíáéñïýí, üðùò ðÜíôá ôïí
êáíüíá.