ÈÁÍÁÓÇÓ ÐÁÐÁÈÁÍÁÓÉÏÕ – ÌÉ×ÁËÇÓ ÑÅÐÐÁÓ, ÔÏ ÄÉÄÕÌÏ ÔÇÓ ÅÐÉÔÕ×ÉÁÓ
Äåí ãíùñßæïõìå áêñéâþò ôïõò ëüãïõò ðïõ Ýêáíáí ôïõò Ýëëçíåò ìåôáðïëåìéêïýò
óõããñáöåßò ôçò åðéèåþñçóçò êáé ôçò öáñóïêùìùäßáò íá ëåéôïõñãïýí åí äéäýìù.Ç
áíáóöÜëåéá ôçò áôïìéêÞò Ýêèåóçò óôï êïéíü;
Ï óôü÷ïò ôïõ ðïëëáðëáóéáóìïý ôçò Ýìðíåõóçò Þ êÜôé Üëëï.Ï,ôé êé áí Þôáí, ôá
äßäõìá äçìéïýñãçóáí ðáñÜäïóç óôçí åëëçíéêÞ óêçíÞ.Áñêåß íá èõìçèïýìå: Áë.
ÓáêåëëÜñéïò – Ã. Ãéáííáêüðïõëïò, Í.Ôóéöüñïò – Ðïë. ÂáóéëåéÜäçò, Ã.Ëáæáñßäçò
– Íáð. Åëåõèåñßïõ, Áóçì. ÃéáëáìÜò – Ê. ÐñåôåíôÝñçò, Ðïë. ÂáóéëåéÜäçò –
ËÜêçò Ìé÷áçëßäçò êëð.
Ïëïé ôïõò ìåôáðçäïýóáí áðü ôçí åðéèåþñçóç óôçí êùìùäßá êáé áðü åêåß óôïí
êéíçìáôïãñÜöï, äçìéïõñãïýóáí äçìïöéëÞ èåáôñéêÜ æåõãÜñéá Þ ôñßãùíá êáé
ôåëéêÜ ìáò Üöçóáí áíáãíùñßóéìåò åñìçíåõôéêÝò öüñìåò, êáé ìéá óõãêåêñéìÝíç
ôõðïëïãßá.Ç ðáñáãùãÞ áðü ôç äåêáåôßá ôïõ 1950 Ýùò ôï ôÝëïò ôçò äåêáåôßáò
ôïõ 1960 Þôáí ôåñÜóôéá, ôüóï ðïõ êÜðïôå, ï Ê. Íßôóïò óôïõò áóôåñßóêïõò ôïõ
ðåñéïäéêïý “èÝáôñï”, ÷áñáêôÞñéóå ôï äßäõìï Í.Ôóéöüñïõ – Ðïë. ÂáóéëåéÜäç,
ùò… âéïôå÷íßá. ÌÝóá ó’ üëá áõôÜ, öõóéêÜ õðÞñîáí äéáìÜíôéá áëëÜ êáé
Üíèñáêåò.
Ï ÈáíÜóçò Ðáðáèáíáóßïõ êáé ï Ìé÷Üëçò ÑÝððáò áðïôåëïýí åäþ êáé äÝêá ÷ñüíéá
ôçí óýã÷ñïíç åêäï÷Þ åêåßíùí ôùí ðáëéþí äéäýìùí ìå üëá ôá èåôéêÜ áëëÜ êáé ôá
áñíçôéêÜ ðïõ áõôÜ ðáñïõóßáóáí. Öáßíåôáé ðùò åßíáé ìïéñáßï ç éóôïñßá íá
åðáíáëáìâÜíåôáé. Éóùò íá åßíáé êáé ôï åßäïò ðïõ åðéâÜëëåé áðü ìüíï ôïõ ôá
ßäéá ÷áñáêôçñéóôéêÜ.
ÐñÜãìáôé ç ïìÜäá áðïäåß÷ôçêå åðéôõ÷çìÝíç.Ç ãñáöÞ ôùí Ðáðáèáíáóßïõ – ÑÝððá,
Ýäùóå êáéíïýñãéá íüôá óôá êåßìåíá ôçò åðéèåþñçóçò (ìå áðïêïñýöùìá ôï “Âßñá
ôéò Áãêõñåò”), óôá óÞñéáë ôçò ôçëåüñáóçò (Ôñåéò ×Üñçôåò, Äéò
åîáìáñôåßí”),êáèþò êáé óôéò åëëçíéêÝò áðïäüóåéò ðïõ Ýêáíáí êáôÜ êáéñïýò óå
îÝíåò êùìùäßåò (Ôïì Óôüðáñíô “SOS”, Ôæ. ÔïìðÜéáò “Óá÷Üñá ÐÜñôé”, ÊÜïõöìáí
êáé ×áñô “Äåí èá ôá ðÜñåéò ìáæß óïõ”, ÆïëéÜí Ìðáëáóêü “ Ï Áé – Âáóßëçò
åßíáé óêÝôç ëÝñá”, Eñéê Áúíôë “ÂãÜëå ôïí õðïõñãü áðü ôçí ðñßæá”). Å÷ïõí
ðÜíôá ôï áíáãíùñßóéìï óôßãìá ôïõò, Þôïé ÷éïýìïñ, êáé êõñßùò ìéá
óïõñåáëéóôéêÞ áðüäïóç ôçò åëëçíéêÞò ðñáãìáôéêüôçôáò ìÝóù ôçò ÷ñÞóçò ôçò
ãëþóóáò.
Ïìùò áíôéìåôùðßæïõí ôïí ßäéï ðáëéü êßíäõíï: Ôçí ôõðïðïßçóç êáé ôï êëéóÝ.
Ç èçôåßá óôçí åðéèåþñçóéáêÞ öüñìá êáé öñáóåïëïãßá, êáé ìÜëéóôá üðùò áõôÞ
åìðåäüèçêå áðü ôçí “åëåýèåñç óêçíÞ” êáé ôïõò ðñùôáãùíéóôÝò ôçò, êáèþò êáé ç
óõ÷íÞ óõíåñãáóßá ìå ôçí Áííá Ðáíáãéùôïðïýëïõ êáé ôïí ÓôáìÜôç ÖáóïõëÞ,
åðçñÝáóáí – êáé ëïãéêÜ- ôüóï áðïöáóéóôéêÜ ôï óôõë ôïõò, þóôå ðëÝïí íá åßíáé
áíáãíùñßóéìïé ùò óõíå÷éóôÝò ôïõò.
Áõôü äåí áðïôåëåß öõóéêÜ áñíçôéêü óôïé÷åßï üôáí ðñüêåéôáé ãéá åðéèåþñçóç Þ
ãéá ôçëåïðôéêü óÞñéáë, áëëÜ áðïäåéêíýåôáé ôñï÷ïðÝäç üôáí ðñüêåéôáé ãéá
ðñüæá.
Ç áðüäïóç óôá åëëçíéêÜ îÝíùí êùìùäéþí, áðïôÝëåóå ãéá ôïõò óõããñáöåßò ìéá
êáëÞ Üóêçóç óôï ýöïò êáé óôç ãñáöÞ ôïõò, êáé Þôáí åõ÷Üñéóôç Ýêðëçîç ïé
ðñïóðÜèåéÝò ôïõò íá ãñÜøïõí óýã÷ñïíç åëëçíéêÞ êùìùäßá (Ñïæ Ìïëüôùö êáé
ÌðáìðÜäåò ìå ñïýìé).
Ç éäÝá ôïõò íá ÷ñçóéìïðïéÞóïõí ôïõò êþäéêåò ôçò ðáëéÜò åëëçíéêÞò
öáñóïêùìùäßáò óå ìéá óýã÷ñïíç êùìùäßá – óÜôõñá çèþí, åßíáé êáé åíäéáöÝñïõóá
êáé õëïðïéÞóéìç ( óôïõò “ÌðáìðÜäåò ìå ñïýìé” ãéá ðáñÜäåéãìá).
Ôï ðñüâëçìá åßíáé üôé äåí êáôïñèþíïõí ôåëéêÜ íá äñáìáôïðïéÞóïõí ÷áñáêôÞñåò
êáé êáôáóôÜóåéò, áëëÜ óôÞíïõí ìéá êùìùäßá ìå åðéèåùñçóéáêÜ õëéêÜ, äçëáäÞ
ôýðïõò ðïõ åìöáíßæïíôáé áíôß óå íïýìåñá, óå ìéá åíéáßá éóôïñßá. Ó’ áõôü
öõóéêÜ óõíôåßíïõí êáé ïé çèïðïéïß, ðïõ óõíÞèùò Ý÷ïõí ìåãÜëç èçôåßá óôçí
åðéèåþñçóç êáé ðáñáóýñïíôáé óôéò áíôßóôïé÷åò öüñìåò ( ìéëïýí öÜôóá óôï
êïéíü, ðåñíÜíå áôÜêåò óôçí ðëáôåßá êëð.)
Ïðùò åßðáìå üìùò, ôá ðáñáðÜíù áðïôåëïýí êïéíÞ ðáèïëïãßá ãéá ôïõò
êùìùäéïãñÜöïõò ìáò. ÊÜôé óáí ðáñÜäïóç. Áëëùóôå êáé ç üëç äéáäéêáóßá Ý÷åé
êïéíÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ. Ç ìåôáðÞäçóç áðü ôçí åðéèåþñçóç óôçí ðñüæá êáé áðü
åêåß óôïí êéíçìáôïãñÜöï Þ óôçí ôçëåüñáóç (óÞìåñá),ç óõíåñãáóßá ìå ìüíéìï
team çèïðïéþí êáé ç ôõðïëïãßá ðïõ äéáìïñöþíïõí,
öÝñíïõí êáé ôá áíôßóôïé÷á áðïôåëÝóìáôá, èåôéêÜ êáé áñíçôéêÜ.
ÌÝóá óôçí ðáñÜäïóÞ ìáò üìùò õðÜñ÷ïõí êáé “ï Öïí ÄçìçôñÜêçò” , “ïé Kõñßåò
ôçò áõëÞò”, “Eíáò Þñùáò ìå ðáíôïýöëåò”, “O Çëßáò ôïõ 16ïõ”, êáèþò êáé
ìåñéêÜ Üëëá äéáìáíôÜêéá, ðïõ áðïôåëïýí êùìùäßåò çèþí êáé óßãïõñï ó÷ïëåßï
ãéá ôïõò íåþôåñïõò. ÅÜí ï ÈáíÜóçò Ðáðáèáíáóßïõ êáé ï Ìé÷Üëçò ÑÝððáò óôáèïýí
ðåñéóóüôåñï ó’ áõôÜ, áð’ ü,ôé óô’ Üëëá ðñïúüíôá… ôçò âéïôå÷íßáò êáé
îåöýãïõí áðü ôçí åðéèåùñçóéáêÞ öñáóåïëïãßá êáé ôõðïëïãßá, åßíáé óßãïõñï ðùò
ôï ôáëÝíôï ôïõò èá ìáò äþóåé ìéá íÝá åëëçíéêÞ êùìùäßá.
ÂÉÑÁ ÔÉÓ ÁÃÊÕÑÅÓ, ÓÔÏ ÅÈÍÉÊÏ ÈÅÁÔÑÏ
ÔÁÕÔÏÔÇÔÁ ÔÇÓ ÐÁÑÁÓÔÁÓÇÓ
ÓÕÃÃÑÁÖÅÉÓ: ÈáíÜóçò Ðáðáèáíáóßïõ, Ìé÷Üëçò ÑÝððáò
ÓÊÇÍÏÈÅÓÉÁ: ÓôáìÜôçò ÖáóïõëÞò
ÓÊÇÍÉÊÁ – ÊÏÓÔÏÕÌÉÁ: Ãéþñãïò Áóçìáêüðïõëïò
ÌÏÕÓÉÊÇ: Ãéþñãïò ÌïõæÜêçò, Ãéþñãïò Êáôóáñüò, Æáê Éáêùâßäçò, Ãéþñãïò
ÐáðáäÜêçò
×ÏÑÏÃÑÁÖÉÁ: ÃéÜííçò Öëåñý, ÄçìÞôñçò ÐáðÜæïãëïõ
Äåí Þôáí åðéëïãÞ ôçò õðïãñÜöïõóáò, í’ áó÷ïëçèåß ìå ôçí ðéï ðïëõóõæçôçìÝíç
ðáñÜóôáóç ôçò ÷ñïíéÜò óôï ôÝëïò ôçò ÷åéìåñéíÞò èåáôñéêÞò óáéæüí.
Ïé ïõñÝò óôá ôáìåßá ôïõ Åèíéêïý ÈåÜôñïõ óõí ç Ýëëåéøç åéäéêþí ðñïóêëÞóåùí
(íÝá Þèç ôçò äéåýèõíóçò, ìç êáôáíïçôÜ), êáôÝóôçóáí ðåñßðëïêç ôçí Ýãêáéñç
ðáñáêïëïýèçóç ôçò ðáñÜóôáóçò.
Ç åßäçóç âÝâáéá âñßóêåôáé óôï ãåãïíüò üôé ôï Åèíéêü ÈÝáôñï Ýêáíå ôçí
Ýêðëçîç ôçò ÷ñïíéÜò.
ÊáôÜ ðñþôïí ãéáôß áó÷ïëÞèçêå ãéá ðñþôç öïñÜ óôçí éóôïñßá ôïõ ìå ôçí
åðéèåþñçóç (Ýóôù êáé ìå Ýíá èÝáìá ìå èÝìá ôçí åðéèåþñçóç), êáé êáôÜ äåýôåñï
ãéáôß Ýêáíå ìéá èåáôñéêÞ êáé åéóðñáêôéêÞ åðéôõ÷ßá.
ÓôáäéáêÜ ôï Åèíéêü ÈÝáôñï ãßíåôáé êáé ðÜëé in, èÝìá ðñïêëçôéêü ãéá
áíáëýóåéò, ðïõ üìùò äåí åßíáé ôïõ ðáñüíôïò.
ÈÝìá ìáò åßíáé ç ðáñÜóôáóç ÂÉÑÁ ÔÉÓ ÁÃÊÕÑÅÓ. ÐáñÜóôáóç ðïõ üðùò áíáöÝñïõí
ïé äéïñãáíùôÝò ôçò, ãßíåôáé ðñïò ôéìÞí ôùí 100 ÷ñüíùí ôçò åðéèåþñçóçò (Ýóôù
êáé ìå ôñéåôÞ êáèõóôÝñçóç).
ÂÝâáéá ç ðñþôç óêÝøç åßíáé ðùò ôéìïýìå óõíÞèùò ôïõò åêëéðüíôåò, óôïõò
ïðïßïõò ìÜëéóôá áðïäßäïõìå üëåò ôéò áñåôÝò ðïõ ôïõò áñíéüìáóôáí üóï
âñßóêïíôáí åí æùÞ.
Åêëéðïýóá ëïéðüí ç Åðéèåþñçóç óôéò ìÝñåò ìáò; Áí ü÷é, óßãïõñá üìùò óå
êñßóç.
Åßíáé ÷áñáêôçñéóôéêü üôé ç ôåëåõôáßá Åðéèåþñçóç ôïõ ÓôáìÜôç ÖáóïõëÞ (ÂïõëÞ
Êáëëéãñáößá) áíÝâçêå ôï 1991, åíþ ï ËÜêçò Ëáæüðïõëïò ïíïìÜæåé ôá
ìïõóéêïèåáôñéêÜ ôïõ èåÜìáôá “ìåôåðéèåþñçóç”. Óå ïëüêëçñç äå ôçí öåôéíÞ
÷åéìåñéíÞ óáéæüí áíÝâçêáí ìüíï äýï, ìå ôßôëïõò : “ÁèÞíá 2000 ìå ôá ôÝóóåñá”
êáé “ÁèÜíáôïé, îåâñÜêùôïé êé ùñáßïé”.
Áí ëÜâïõìå õðüøç ìáò üôé óôçí õðåñåêáôïíôáåôÞ æùÞ ôçò óôç óêçíÞ, ðÝñáóå
áñêåôÝò êñßóåéò (1922 ìåôÜ ôçí ìéêñáóéáôéêÞ êáôáóôñïöÞ, ãåñìáíéêÞ êáôï÷Þ,
åìöýëéïò, äéêôáôïñßá 1967-1974), ðÜíôá üìùò åðÝóôñåöå áí êáé ìåôáëëáãìÝíç
êáé öÝñïõóá ôï ðñïóùðåßï ôçò êÜèå åðï÷Þò, åëðßæïõìå ðùò êáé óÞìåñá, ðïõ ç
ôçëåüñáóç ôçò Ý÷åé êëÝøåé ôï âáóéêü ôçò ñüëï, èá âñåé ôï íÝï êñßêï ðïõ èá
åíþóåé êáé ðÜëé, ìÝóù ôçò áõèáéíôéêÞò ëáúêüôçôÜò ôçò, ôï èåáôÞ, ìå ôçí
ðëáôåßá.
Áëëùóôå êáé ç åðéôõ÷ßá ôçò ðáñÜóôáóçò ðïõ åäþ ìáò áðáó÷ïëåß, áðïäåéêíýåé ôç
ãïçôåßá ôïõ åßäïõò.
Åíá åßäïò, ðïõ üðùò áíáöÝñïõí ïé éóôïñéêïß, Þôáí áñ÷éêÜ îåíüöåñôï. Åëêåé
ôçí êáôáãùãÞ ôïõ áðü ôçí ÃáëëéêÞ Revue êáé ôçí åðéôõ÷ßá ôçò ÉóðáíéêÞò
Åðéèåþñçóçò “Ãêñáí Âßá”, ðïõ ðáñïõóßáóå ôï 1894 óôïõò Áèçíáßïõò, ï Éôáëéêüò
Ìåëïäñáìáôéêüò èßáóïò ÃêïíæÜëåò. Ðïëý ãñÞãïñá üìùò ðñïóáñìüóèçêå óôéò
ÅëëçíéêÝò óõíèÞêåò ùò Ýíá åõÝëéêôï êáé æùíôáíü åßäïò, áíôáðïêñßèçêå óå
êïéíùíéêÝò áíÜãêåò êáé áéôÞìáôá êáé Ýãéíå ÅëëçíéêÞ Åðéèåþñçóç (Þ ÁèçíáúêÞ),
üðùò ôï ÁìåñéêÜíéêï ìéïýæéêáë, ôï ðïëéôéêü ÊáìðáñÝ, ç äõôéêïåõñùðáúêÞ öïñß,
áêüìá êáé ç ðïëéôéêÞ åðéèåþñçóç ôïõ óïâéåôéêïý êáé åõñùðáúêïý Áãêßô-ðñïð
(üðùò áíáöÝñåé ç åñåõíÞôñéá ôïõ åßäïõò åð. Êáè. Ëßëá ÌáñÜêá).
Ôï ÂÉÑÁ ÔÉÓ ÁÃÊÕÑÅÓ, ðáñüôé Ý÷åé ùò èÝìá ôïõ áõôÞí áêñéâþò ôçí éóôïñßá ôçò
Åðéèåþñçóçò, åí ôïýôïéò êáôÜöåñå íá áðïäþóåé èåáôñéêÜ, ôçí Éóôïñßá ôçò
ÅëëÜäáò ìÝóá áðü ôçí Åðéèåþñçóç. Áõôü Þôáí êáé ç ìåãáëýôåñç åðéôõ÷ßá ôùí
óõããñáöÝùí.
Îåêéíþíôáò áðü ôçí éóôïñéêÞ ðáñÜóôáóç ôïõ Ìïýêéïõ ËÜìðñïõ “Ëßãï Áð’ Ïëá”,
(ðïõ áíÝâçêå ôï 1894 áðü ôï èßáóï “Ðñüïäïò” ôïõ ÄçìÞôñç Êïôïðïýëç), êáé
ìÝóá áðü ôçí éóôïñßá ôçò Ñïæáëßáò (áíáöïñÜ óôç Ñïæáëßá Íßêá), ôçò êüñçò ôçò
ÔæÝíçò êáé ôïõ êïìðÝñ Æáíü, äéáíýïõìå üëá ôá éóôïñéêÜ ãåãïíüôá ðïõ
óçìÜäåøáí ôçí ÅëëÜäá ôïõ 20ïõ áé.
Êáé áõôü, ü÷é ôüóï áðü ôç óêçíÞ êáé ôá éóôïñéêÜ åðéèåùñçóéáêÜ íïýìåñá êáé
ôñáãïýäéá, üóï áðü ôá ðáñáóêÞíéá ôùí áíèñþðùí ôïõ èåÜìáôïò. Ôï èåáôñéêü
åýñçìá ôùí óõããñáöÝùí, íá ðáñáêïëïõèïýìå åìåßò, áõôÜ ðïõ ïé èåáôÝò ôïõ
ôüôå, äåí ãíþñéæáí ïýôå öõóéêÜ Ýâëåðáí óôç óêçíÞ (ðáëéü, äïêéìáóìÝíï, êáé
ðÜíôá ãïçôåõôéêü ôï èÝáôñï åí èåÜôñù) åßíáé áõôü ðïõ áðïãåßùóå ôï èÝáìá,
ðñïâïêÜñïíôáò ôçí óõíçèéóìÝíç äïìÞ ôçò åðéèåþñçóçò, ôçí ïðïßá õðïôßèåôáé
õðçñåôïýóå.
Ôï åõôõ÷Ýò óôçí ðåñßðôùóç ôçò “ôéìçôéêÞò” ôïõ Åèíéêïý, åßíáé üôé áíÝèåóå ôï
“üëïí” óôïõò ðéï êáôÜëëçëïõò áíèñþðïõò.
Ïé ÑÝððáò – Ðáðáèáíáóßïõ ãíùñßæïõí êáé áãáðïýí ôï åßäïò, ï äå ÓôáìÜôçò
ÖáóïõëÞò åßíáé áðü ôïõò ôåëåõôáßïõò áíáíåùôÝò ôïõ.
Ç ðáñÜóôáóç áðïðíÝåé ôï Þèïò ôçò áéóèçôéêÞò ôïõ. Áõôüò ï äáéìüíéïò,
ãïçôåõôéêüò “ìåôáðñÜôçò” ôïõ íåïåëëçíéêïý Þèïõò, Ýâáëå öáíåñÜ ôç óöñáãßäá
ôïõ.
Ôï Åèíéêü èÝáôñï äéÝèåóå üëá ôá ôå÷íéêÜ ìÝóá êáé ôïõò ïéêïíïìéêïýò ðüñïõò,
ãéá íá öôéá÷ôåß Ýíá ìåãáëüðñåðï ðïëõèÝáìá: 95 óêçíÝò áðü ôï 1893 Ýùò
óÞìåñá, 849 êïóôïýìéá ãéá íá íôýóïõí 27 âáóéêïýò çèïðïéïýò óå 70 ñüëïõò ,
11 åðéðëÝïí çèïðïéïýò, 4 ðáéäéÜ, 12 ÷ïñåõôÝò êáé æùíôáíÞ ïñ÷Þóôñá.
Ï Ãéþñãïò Áóçìáêüðïõëïò ðñÝðåé äéêáéïëïãçìÝíá íá áéóèÜíåôáé ðëÞñùò
äéêáéùìÝíïò êáé õðåñÞöáíïò.
Áðü ôçí ðëåéÜäá ôùí çèïðïéþí ðïõ êáèüëá Üîéá ðëáéóßùóáí ôçí ðáñÜóôáóç,
óçìåéþíïõìå åíäåéêôéêÜ, ôïí åêèáìâùôéêü êáé êáôáëõôéêü ÃéÜííç ÌðÝæï, ôçí
ìðñéüæá Êåñáóßá ÓáìáñÜ, ôçí ðëçèùñéêÞ ÍáôÜóóá Ìáíßóáëç, áëëÜ êáé ôçí Õâüíç
ÌáëôÝæïõ, ôçí Óïößá Ïëõìðßïõ, ôçí ÄÜöíç Ëáìðñüãéáííç, ôçí ÂÝñá Êñïýóêá (áí
êáé áìÞ÷áíç Ýùò êáôáðéåóìÝíç óå êÜðïéåò óêçíÝò), ôïí Êþóôá Åõñõðéþôç, ôçí
ÔÜíéá Ôñýðç, ôïí Íßêï Ìðïõóäïýêï, ôïí ÄçìÞôñç ÔæïõìÜêç êëð, êëð.
Ôï óßãïõñï åßíáé üôé ç ðáñÜóôáóç áõôÞ, åêôüò ôùí Üëëùí, áðÝäåéîå üôé
õðÜñ÷åé Ýíá æùíôáíü, ôáëáíôïý÷ï êáëëéôå÷íéêü äõíáìéêü, ðïõ åßíáé Ýôïéìï íá
õðçñåôÞóåé êáé ðÜëé ìéá åðéèåþñçóç óýìöùíç ìå ôéò óýã÷ñïíåò áíÜãêåò êáé
áðáéôÞóåéò.